است . مسأله‌ى 115 - اگر مبتلاى به‌بيماريى است كه بول و يا غائط از او اندك اندك بيرون مىآيد و قابل جلوگيرى هم نيست مگر به‌عسر يا دست‌كم حرج ، اگر بداند يا احتمال دهد كه در امتداد وقت نماز به‌اندازه‌ى وضو گرفتن و نماز خواندن - تنها به‌منظور داشتن واجبات اين دو وقت خواهد يافت - بايستى تكليف خود را تا آن هنگام تأخير اندازد ، و اگر هم مهلتش تنها به‌اندازه‌ى واجبات نماز است نيز چنان است ، ولى اگر يقين و يا احتمال چنان مهلتى را نمىدهد ، بايستى - در آخر وقت - عمل مضطر را انجام دهد ، كه در بين نماز هر گاه بول يا غائط از او بيرون آمد با آبى كه نزديك خود از پيش آماده كرده مرتباً تطهير كند و وضويش را نيز تجديد نموده به‌همين ترتيبت نمازش را بدون شكستن انجام دهد ، مگر در صورتى كه اين عمل حرجى و طاقت‌فرسا ، يا عسرآور باشد كه تنها به‌مقدار مقدورش واجب و بقيه‌اش در صورت حرج مستحب و در صورت عسر حرام است . مسأله‌ى 116 - اگر در اثر بيمارى مخصوصى به‌خواب و يا باد مَخْرَجْ پياپى دچار است اين‌جا نيز بايستى به‌همين وظيفه عمل نمايد . مسأله‌ى 117 - اگر شخص معذور - به‌هر وسيله‌ى ممكن كه حرجى نيست - بتواند عذر خود را بر طرف كند ، در چنان موردى بر طرف كردن عذرش واجب دو بعدى است كه هم معالجه واجب است ، و هم براى انجام دادن واجب رفع عذر لازم است ، و عذر هم تا هنگامى عذر است كه بر طرف كردنش هرگز در توان مكلف نباشد . مسأله‌ى 118 - اگر در بعضى از واجبات يا افعال وضو پس از مسح دو پايش شك كند برحسب قاعده‌ى فراغ محكوم به‌صحت است ، و اگر هنوز وضو تمام نشده عمل مورد شك را و هر چه پس از آن انجام داده بايستى انجام دهد . براى چه كارهايى بايد وضو گرفت ؟ مسأله‌ى 119 - 1 - براى نمازهاى واجب و مستحب چه يوميه و چه غير يوميه مگر