مسأله‌ى 34 - و در كل چنان كه ديوانگان كلًا بالغ و مكلف نيستند ، سفيهان و ناتوانانى كه از نظر عقلى ، علمى ، بدنى و مانند اين‌ها كمبودهايى دارند نيز از اين جريانات مستثنايند ، چنان كه توانمندان تكاليفى بيشتر از ديگران و در زمان‌هايى كم‌تر دارند مثلًا حضرت ولىِّ امر - عجل‌اللَّه تعالى فرجه‌الشريف - در سن پنج سالگى به‌مقام امامت نائل شدند كه فوق تكليف است ، و از علما علامه‌ى حلّى كه در سن هشت سالگى مجتهد شد ، و مانند ديگر مكلفان قبل از بلوغ جسمى به‌بلوغ علمى و تكليفى رسيد ، و در برابرشان كسانى هستند كه بسى ديرتر از سن تكليف معمولى بالغ مىشوند . و چنان كه گذشت سنين ده و سيزده و . . . سال خود ميانگينى از عمر تكليف است .