حيوان حلال گوشت . مسأله‌ى 819 - هر چيزى كه براى بهداشت انسان زيان آور است و يا زيانش بيش از سودش مىباشد ، برمبناى كريمه‌ى « وَ إثْمُهُما أكبرُ مِنْ نَفْعِهِما » كه درباره‌ى شراب و قمار است حرام است ، و اين خود قاعده‌اى است كلّى و عمومى كه هرچه زيانش بيش از سودش باشد حرام است ، به‌خصوص در صورتى كه براى عقل هم زيان‌بار باشد هم‌چون شراب و مانندش . و خوردن خاك به‌هر صورتش به‌جهت خبيث بودنش خصوصاً كه زيان‌بار هم هست حرام است به‌جز اندكى از تربت قبر حضرت سيدالشهدا عليه السلام كه براى تبرك و شفا به‌كار برده مىشود نه تنها حرام نيست بلكه داراى فضيلت‌بسيارى هم هست ، ولى خاك‌هايى ديگر در صورتى كه بىضرر باشند و از خبائث و پليدىها براى خوردن نباشند ، مانند گل معروف به‌گل ارمنى خصوصاً براى درمان حرام نيست . مسأله‌ى 820 - كليه‌ى انواع دود سيگار و ترياك و هرويين و حشيش و قليان و چپق و مانند اين‌ها از دو جهت آغاز كردن و ادامه دادنشان حرام هستند زيرا از نمونه‌هاى تبذير مىباشند . و برحسب آيه‌ى كريمه‌ى « إنَّ الْمُبَذِّرينَ كانوا إخْوانَ الشَّياطينِ » ( سوره‌ى اسرى ، آيه‌ى 27 ) « همه‌ى تبذيركنندگان از برادران شياطين بوده‌اند » به‌ويژه دودهاى مست كننده كه حرمتشان افزون است . و شما كه پولى را مىپردازيد و يكى از اقسام مواد دودى را خريدارى مىكنيد و به‌مصرف مىرسانيد - دست‌كم دو تبذير كرده‌ايد ، تبذير اولتان دور ريختن همين پول است ، كه تبذير مالى است ، و تبذير دومتان زيان رسانى به‌مزاجتان مىباشد كه تبذير صحى و حالى است ، و روى اين اصل استعمال انواع دخانيات و مواد مخدر برادرى دو بعدى شيطان را دربر دارد ، و اگر هم مجانى باشد نيز به‌عنوان تبذير پذيرى و زيان داشتن حرام است به‌ويژه مست‌كننده‌اش كه حرمتى افزون دارد . و اسراف هم ، كه به‌معنى زياده‌روى در مصرف مورد نياز است برحسب نص [ قرآن كريم ] حرام است ، ولى تبذير كه دور ريختن است داراى حرمتى بيشتر است كه در