چنان‌كه مىبينيم بسيارى از مقلدان يا متجزّيان در اجتهاد و بلكه مجتهدانى نيز با مطالعه‌ى كتاب « مسافران » قانع و آگاه شده و تقليد و يا اجتهاد خود را عوض كرده‌اند ، كه مجتهدان عادل و با انصاف كسانى هستند كه تعبّد به‌رأى خود ندارند بلكه آن‌ها پيروان دليل‌اند و چون دليلى قاطع بيابند نظر و رأى خويش را بر آن مبنا استوار مىنمايند ، و ديگران هم برمبناى اين‌كه اين خود « احسن‌القول » است بايد آن را بپذيرند . و جاى بسيار شگفتى است كه شرعمداران ما نوعاً مسائل دشوار عقلى را در ديد و دسترس عموم مردم مىنهند ، با آن‌كه بسيارى از آن‌ها كشش دريافتش را ندارند ، چون داراى چنان تخصصى نيستند ، ولى مسائل فقه عملى را كه عموماً عُرفياتى بيش نيستند ، و فهمشان در اختصاص همان عُرف است ، از دست رسشان دور نگه مىدارند . در صورتى كه خودشان براى دريافت مفاهيم عرفيه‌ى آيات و روايات به‌همان فهم عرفى نيازمندند ، و چرا اينطور وارونه عمل مىكنند ؟ خدا مىداند و اهلش . با آن‌كه روش پيامبر بزرگوار صلى الله عليه و آله و سلم و ائمه‌ى اطهار عليها السلام همين بوده كه حقايق اسلامى و به‌خصوص احكام شرعيه را در حد امكان با براهينش در دسترس عموم مىنهادند ، تا هر كس به‌اندازه‌ى توان و استعدادش از اين معارف بىكران بهره گيرد ، و حتىالمقدور در دريافت حقايق دين خودكفا گردد . و به‌استثناى امامان معصوم عليهم السلام كه دريافت‌كننده‌ى تمامى رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بوده‌اند . ساير مسلمين همه بايد بدون هيچ امتيازى به‌منبر شرع گوش فرا داشته و در تفّهم احكام دينى خود و اتخاذ رأى برمبناى كتاب و سنت همواره در طول زمان و عرض مكان مطيع و منقاد و آزاد باشند . و چون كتاب‌اللَّه و سنت رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم كه هر دو احكام اسلامى رابه‌گونه‌اى مستدل بيان مىكنند و مخاطب آيات و روايات نيز همه مكلفان هستند بنابراين فهمش هم در انحصار گروه ويژه‌اى نيست ، زيرا « هدىً لِلنّاس » است ، بنابراين شرعمداران وظيفه دارند تا سرحد امكان نارسايىهاى « ناس » را در فهم كتاب و سنت بر طرف سازند ، و در اين زمينه به‌آن‌ها پر و بال دهند ، و آن‌چه به‌آن‌ها مىگويند حتىالامكان با دليل و برهان