الشيخ محمد الصادقي الطهراني
255
رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)
افزون بر نيازش هست ، در مقابل مزدى عادلانه در اختيار ديگران قرار دهد و نه اينكه آنها را بفروشد كه مثلًا ماهى اگر كيلويى هزار تومان ارزش دارد فقط حق دارد حدود مثلًا يكصد تومان يا قدرى بيشتر و يا كمتر ، آنهم بهعنوان مزد ماهىگيرى دريافت نمايد . مسألهى 563 - حق اولويت زمين سه مرحلهاى است كه نخست تحجير : ديوار كشيدن ، « 1 » سپس تعمير : آباد كردن و مهيا نمودن براى بهرهبردارى ، و در آخر احياء : زنده كردن ، كه حالت بهرهگيرى است ، چه زراعت باشد و چه ساختمان و يا مانند اينها ، و اين اولويتها در اين مراحل داراى درجاتى است كه در عين اختلافشان در اينكه هيچكدام باعث ملكيت زمين نمىشوند برابرند . مسألهى 564 - عموم اولويتهايى كه در اثر كوشش و سعى زمينى در اختصاص كوشندگان قرار مىگيرد تنها بهاندازهى نياز كوشنده است و بس ، و نسبت بهبيش از حدّ نيازش در حكم كارگر يا كارمند است براى ديگران ، مگر در صورتى كه نياز و تقاضايى نسبت بهزمين زايد بر نياز او نداشته باشند ، و اين كوششها همچون كوششهاى گروهى است كه اموالشان در دريا غرق شده كه هر كس در اثر كوشش شخصى خود تنها حق بهدست آوردن مال خود را دارد ، و اگر كسى مال ديگرى را بيرون آورد تنها حق مزدى عادلانه از صاحب اين مال را دارد . آرى ! تنها تفاوتى كه در اين ميان هست اين است كه اينجا اگر صاحب مال چنان اجازهاى را بهشما نداده شما حق كارمزد معينى هم نداريد و بايد اين مال را بدون دريافت اين كارمزد - با حق دريافت مزدى عادلانه و معمولى - بهصاحبش برگردانيد ، اما در مورد بهرههايى كه از زمين و زمينىها بيش ازحدّ نياز خودتان در اثر كوششتان بهدست مىآوريد ، ديگران در صورتى مىتوانند مقدار زيادى را از شما بگيرند كه كارمزد حقيقى شما را بپردازند ، زيرا « و أن ليس للإنسان إلّا ما سعى » عموماً نتيجهها را
--> ( 1 ) - معناى ديوار كشيدن در مانند زراعت تعيين محدودهى زراعت است و نه ديوارى رسمى چنانكه براى خانهها و مانندشان است