جمع تنها با دانستن اين كه اول ماه است روزه هم واجب مىشود چه با چشم غير مسلح و عادى يا مسلح يا با تلسكوپ و يا با توليد نجومى قمر به‌وسيله‌ى ژئوفيزيك در صورتى كه امكان رؤيت با نبودن موانعى سطحى باشد . بنابراين تلسكوپ كه از بهترين وسايل ديدن ماه است راه را براى اثبات اول ماه براى همگان باز و آسان مىكند ، و جلوى همگى اختلافات را در افق ديدارش مىگيرد ، كه اگر اين مسأله مورد توجه و عمل قرار گيرد ، ديگر همه ساله شاهد چند عيد فطر و چند نماز عيد - در يك افق - نخواهيم بود . مسأله‌ى 400 - ميزان در ديدن هلال همان افقى است كه شما در آن هستيد ، و نفى يا اثبات افقهاى ديگر براى شما كافى نيست و چون افق مكه دست بالا يك روز جلوتر از ايران است و دقت در رويت ماه در مكه معظّمه از همه جا مسلم‌تر است بنابراين اول ماه و آخرش در ايران نوعاً نيز يك روز پس از مكه مكرّمه است « 1 » . نيت قربت مسأله‌ى 401 - روزه مانند هر عبادتى ديگر واجب است با نيت قربت باشد و نه نيتى ديگر ، و يا آميخته‌اى از قربت به‌خدا و غير خدا و نه از روى عادت كه جميع عبادات از جمله روزه ماه مبارك رمضان بايد از روى خلوص و ارادت باشد و نه از روى عادت و همين اندازه كه از تو بپرسند در چه حالى بگويى براى خدا روزه دارم همين نيت قربت است و بس ، چه يك‌جا تمامى ماه مبارك رمضان را نيت كنى و چه هر روزه تكرارش كنى ، و ديگر هيچ ، و احتياطها و زير و بم‌هاى محتاطانه‌اى كه آقايان در رساله‌هايشان نوشته‌اند هرگز دليلى به‌جز وَهْم و خيال ندارد .

--> ( 1 ) - در دو سال هجرت هفده ساله از شر شاه كه در مكه معّظمه بوده‌ام اين حقيقت برايم ثابت شد ، خصوصاً در ذىالحجة كه شب ششم رويت اول ماه اعلام مىشد ، و از علت اين تأخير از اعلم علماى حجاز مرحوم شيخ عبداللَّه بن حميد - كه خيلى معتدل بود - جويا شدم گفت : علت اين تأخير اين است كه تا چهل نفر عادل در سراسر حجاز شهادت به‌رويت هلال ندهند پذيرفته نيست ، آن هم عدالتى كه همين سال محرز باشد و نه تنها عدالت سال گذشته كه استمرارش معلوم نيست !