از علمايشان نيست ، بلكه با پيروى شما از دلايل قانع‌كننده‌ى مجتهد است ، و يا با اطمينان به‌اين كه مستندات آن مجتهد برمبناى قرآن و سنت قطعى است . مسأله‌ى 2 - « اجتهاد » و يا - با واژه‌اى بهتر و رساتر - « استنباط » برحسب كريمه‌ى : « وَلَوْ رَدُّوهُ إلَى الرَّسُولِ وَ إلى اولى الأمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ » ( سوره‌ى نسا ، آيه‌ى 83 ) « اگر - مسأله‌ى تاكتيك سرّى جنگى را به‌پيامبر و به‌فرماندهان جنگى شان ارجاع دهند همواره حكم آن را برخى از استنباط كنندگانشان : « فرماندهان دانشور » استنباط و كاوش مىكنند . مسأله‌ى 3 - « تقليد » هم به‌واژه‌ى برترش « اتّباعِ احسن‌القول » : پيروى از بهترين سخن پيرامون احكام شرعيه است برحسب آيه‌ى كريمه‌ى : « فَبَشِّرْ عبادِ . الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أحْسَنَهُ أولئك‌َالَّذينَ هَداهُم‌ُاللَّهُ وَ أولئكَ هُمْ أولُوا الألْبابِ » ( سوره‌زمر ، آيه‌ى 18 ) « پس به‌بندگان من نويد ده ، آنان كه سخن [ حق ] را با كوشش و كاوش به‌گوش [ دل ] مىشنوند و بهترينش را پيروى مىكنند ، اينانند كسانى كه خدا هدايتشان كرده و هم اينان خردمنداند » . اين دو واژه ، كه اجتهاد و استنباطش در اصل به‌معنى جستجويى شايسته از آب‌هاى صاف پنهان ، و به‌اصطلاح تكاپويى شايسته براى به‌دست آوردن مخازن علمى و معرفتى كتاب و سنت است ، تقليد و پيروى نيز به‌معناى آشاميدن همان آب آشكار شده است ، و در اين‌جا با افزودن واژه‌ى « احتياط » مثلثى از هندسه‌ى مسئوليت مكلفان را در زمينه‌هاى احكام شرعيه‌ى مورد اختلاف فقيهان تشكيل مىدهد . مسأله‌ى 4 - هر مسلمان عاقل و مكلفى به‌حكم ايمانش مىداند كه در برابر احكام الهيه مسئوليتى مستقيم دارد ، زيرا خطاب‌هاى قرآن و سنت همگان را - بدون واسطه‌ى ديگران - دربرمىگيرد ، و ناگزير هر مكلفى بايد اين احكام را بر پايه‌ى « كتاب و سنت » بداند تا بتواند به‌آن‌ها عمل كند ، و در هر صورت آياتى مانند : « لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكْ بِهِ عِلْمٌ » ( سوره‌ى إسرإ ، آيه‌ى 36 ) مسئوليت دانستن علمىِ صحيح و شايسته‌ى احكام اسلامى را برعهده‌ى همه‌ى مسلمانان مكلف نهاده ، و آن‌ها را در پيروى از آن‌چه به آن علم و