نيز معنى مىدهد ، بنابراين شرط « صعيداً طَيّباً » هم پاكى زمين و زمينىها و هم پاكيزگى آن‌ها است ، كه اگر پاك بود ولى پاكيزه نبود ، كه متعفن و آلوده بود ، چنان‌كه اگر پاكيزه بود و پاك نبود ، نمىتوان بر آن تيمم كرد ، و در اين صورت « فاقدالطهورين » است ، و بايستى به‌همين حال نمازش را بخواند كه شرع پاكيزه هرگز مكلفان را الزام نمىكند كه با چيز ناپاكيزه تيمم كنند ، و در اين صورت اين نماز قضا هم ندارد . مسأله‌ى 221 - چون اين‌جا روى سخن با مؤمنان است بنابراين « طيباً » چيزى است كه طبع مؤمن از آن تنفر ندارد ، و بلكه به آن مايل است ، بنابراين اضافه بر پاكى و پاكيزگى مباح بودن نيز شرط است ، ولى اگر در زندان و يا مكان ديگرى غصبى باشد ، و چاره‌اى جز تيمم در آن مكان را ندارد ، اين‌جا تيممش درست است ، مگر در صورتى كه خود خويشتن را دچار مكان غصبى كرده باشد كه از قانون « الَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ » بيرون است ، و اين‌جا تيمم هم واجب است و هم حرام ، وجوبش به‌حساب طهارت اضطرارى براى نماز و مانندش ، و حرمتش به‌حساب اين كه خود خويشتن را به‌اين غصب انداخته و بالاخره قضاى اين‌گونه نمازهايى كه خود موجب چنين اضطرارى در آن شده واجب است . مسأله‌ى 222 - تا هنگامى كه خاك يا ماسه‌ى نرم هم‌چون خاك در دسترس شما است شايسته نيست با غير اين‌ها تيمم كنى ، و ناپختگى در خاك و مانند آن‌ها نيز شرط نيست « 1 » زيرا تنها زمين بودن و پاكى و پاكيزگى و مباح بودنش شرط است ، چنان‌كه با گچ و آهك پخته نيز جايز است « 2 » . مسأله‌ى 223 - اگر هيچ‌يك از چيزهايىكه بر آن‌ها جايز است تيمم كند در دسترس نبود ، بايد بر غبار پاك و پاكيزه‌اى كه روى فرش و مانند آن است تيمم كند و سپس بر گل پاگيزه ، كه اگر بتواند بايد گل را هر چه بيشتر خشك‌تر كند ، و بالاخره در مانند خاك ، ماسه و شن ، سنگ ، كلوخ ، چوب ، برگ ، گچ ، آهك ، قير ، و گرد و غبار و امثال اين زمين و زمينىها هر يك از پيشىها امكان داشت نوبت به‌بعدىها نمىرسد .

--> ( 1 ) - آقاى منتظرى ( 2 ) - مرحوم آقاى شريعتمدارى