به‌تيمم چنان‌كه مقيد به « صعيد » است قيد « طيب » را نيز دارد ، و چنان‌كه تيمم با غير « صعيد » باطل است با غير « طيب » نيز باطل مىباشد . با چه چيزهايى مىتوان تيمم كرد مسأله‌ى 219 - همان‌طورىكه در مسأله قبل متذكر شديم تيمم با « صعيداً طيِّباً » كه به‌معناى بلندايى پاكيزه است ، و نه فقط پاك كه « طيب » اضافه بر پاكى پاكيزگى را نيز شرط آن دانسته ، و چون اين كلمه صعيد در [ قرآن كريم ] پس از لفظ « غائط » : گودى ، آمده و گودىها معمولًا پاك يا پاكيزه نيستند زيرا محّل تجمع زباله‌ها و يا مدفوع انسان‌ها مىباشند ، روى اين اصل اين‌جا مقصود از « صعيد » زمين پاك است ، چه پست و چه بلند ، چه صاف و چه ناصاف ، و « طيباً » نيز براى پرهيز از بلندىهايى است كه احياناً پاكيزه نيستند ، و بالاخره اصل در تيمم اين است كه بر زمين يا زمينىهاى پاك و پاكيزه‌اى باشد ، و نه فقط پاك ، و نه تنها بلندى ، كه برجسته بودن زمين هرگز ويژگىاى به‌جز اين كه نوعاً پاك و پاكيزه است ندارد ، هم‌چنين در خبر است از پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله و سلم كه « جُعِلَتْ لِىَ الأرْضُ مَسْجِداً وَ طَهُوراً » « زمين براى من سجده‌گاه و پاك‌كننده قرار داده شده » كه « طهور » بودن زمين - پس از پاك بودن از نجاست‌ها اولًا بر طرف كننده نجاست‌ها و متنجس‌ها به‌وسيله ماليدن به‌سطح زمين است ، و ثانياً بر طرف كردن حدث‌هاى كبيره و صغيره به‌وسيله تيمّم بر آن است چنان‌كه راه رفتن بر آن پاك‌كننده‌ى كف كفش و عصا و مانند آن مىباشد ، و بالاخره بر كل زمين و زمينىها در صورت پاكى و پاكيزگى مىتوان تيمم كرد حتى بر يخ و برف « 1 » در صورتى كه نتوان با آن‌ها وضو يا غسل انجام داد . مسأله‌ى 220 - چون - چنان‌كه گذشت - « طيب » : پاكيزه ، اضافه بر پاكى ، پاكيزگى را

--> ( 1 ) - در الوسيلة ابن حمزه‌ى طوسى آمده است كه تيمم به‌يخ و خاك مانند يكديگر است و سيد مرتضى هم تيمم به‌برف را جايز مىداند ( 1 : 61 ) و از معاصرين مرحوم آقاى بروجردى و مرحوم سيد احمد خوانسارى آن را در صورت اضطرار درست مىدانند