معرفت و شناخت باز مىگردم « و انا اول المؤمنين » و من اولين كسى هستم كه به عدم رؤيت تو ايمان آورده است . مأمون در ادامه ضمن تحسين حضرت از ايشان پرسيد : دربارهء حضرت يوسف و آيه وَ لَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَ هَمَّ بِها لَوْ لا أَنْ رَأى بُرْهانَ رَبِّهِ [ 1 ] چه نظرى داريد ؟ امام رضا ( ع ) پاسخ دادند : همسر عزيز مصر قصد كامجويى و مواقعه با يوسف را نمود و اگر برهان الهى نمىبود يوسف نيز به اين ورطه در مىغلتيد لكن بايد بدانيم كه وى داراى مقام عصمت بود و هيچگاه معصومى بسوى گناه روى نخواهد آورد و از جدم امام صادق ( ع ) روايتى است كه مىفرمايند : همسر عزيز بسوى مواقعه و كامجويى گام برداشت « بأن تفعل » و يوسف بسوى ممانعت و خودورزى « بأن لا يفعل » مأمون بار ديگر ضمن تبريك به حضرتش از ايشان پرسيد مرا از مفهوم آيه وَ ذَا النُّونِ إِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ [ 2 ] مطلع سازيد ؟ امام ( ع ) فرمودند : او همان « يونس بن متى » است كه مطمئن گشت أَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَيْهِ يعنى ما هيچگاه روزى را بر او تنگ نخواهيم كرد و آيه‌اى از قرآن نيز بر اين معنا دلالتى واضح دارد وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ [ 3 ] يعنى از روزى او كاسته و بر وى سخت گرفت « فنادى فى الظلمات » يعنى در تاريكى شب و ظلمت عميق دريا و شكم آن نهنگ چنين گفت : أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ [ 4 ] من از زمرهء ستمكاران بودم اگر ايام فراغت خويش در شكم آن نهنگ را به غير از عبادت تو سپرى مىساختم پس خداوند نيز دعاى او را استجابت فرموده و از شكم نهنگ خارج ساخت فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ [ 5 ] مأمون در ادامه از آن حضرت پيرامون آيه حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا [ 6 ] سئوال كرد . امام ( ع ) پاسخ دادند منظور هنگامى است كه

--> [ 1 ] لام در ( لقد ) لام قسم مىباشد و مىگويند كه « همّ بها » جزاى لولاى شرطيّه است كه جوازاً بر آن مقدم شده است . [ 2 ] سورهء انبياء - آيهء 87 [ 3 ] سورهء فجر - آيهء 16 [ 4 ] سورهء انبياء - آيهء 87 [ 5 ] سورهء صافات - آيهء 143 و 144 [ 6 ] سورهء يوسف - آيهء 110