پرداخت خواهد كرد . نهج البلاغه : امير المؤمنين عليه السّلام در يك قسمت از سخنرانى خود فرمود : مردم مرا بر شما حقى و شما را بر من نيز حقى است ، اما حق شما بر من اين است كه شما را راهنمائى كنم و نصيحت نمايم و در آمد مالى را براى شما افزون نمايم و آموزش دهم شما را كه در جهل نمانيد و ادب نمايم تا دانا شويد ، اما حق من بر شما اين است كه به بيعت و پيمان خود وفا كنيد و خيرخواه امام خود باشيد در پشت سر و پيش رو ، و هنگامى كه شما را فرا خواندم بپذيريد و هر دستورى كه دادم اطاعت كنيد . * و فرمود حق شما بر ما اين است كه عمل بكتاب خدا و سيرت و روش پيامبر نمائيم و در راه به پا داشتن حق او قيام كنيم و سنت پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله را زنده نگه داريم . * از جمله سخنرانى آن جناب در صفين اين بود كه فرمود : خداوند براى من حقّى بر شما لازم نموده كه مرا ولى امر شما قرار داده و شما را بر من حقى است همانند حق من بر شما . حق ، وسيع‌ترين چيزها است از نظر توصيف و بيان نمودن . و مشكلترين چيزها است از نظر انصاف دادن و عمل كردن به ضرر هر شخص حق اعمال مىشود همانطور كه بنفع او اعمال ميگردد . اگر بنا باشد فقط بنفع كسى اعمال شود نه بر ضررش اين مقام مخصوص خداى بزرگ است نه مردم ، بواسطه قدرت او بر بندگان و عدالت و دادگريش در مسائلى كه در جهان اجرا نموده . اما خداوند حق خويش را بر بندگان همين قرار داده كه اطاعتش كنند و بر اين اطاعت پاداشى چند برابر بر خود قرار داده از روى فضل و عنايت نسبت به بندگان و گشايش بر آن‌ها بقدرى كه شايسته مقام لطف و عنايت اوست . آنگاه خداوند عزيز يك قسمت از حقوق خود را حقوقى قرار داده كه واجب است مردم نسبت به يكديگر آنها را رعايت نمايند كه در نتيجه حقوقى