بر همين احوال و درجات شود چنانچه نفس امّاره و لوّامه و ملهمه و مطمئنّه نيز بر آن مىشود بحسب درجه و مراتب آن در اطاعت خدا و عقل هيولانى و ملكه و فصل و مستفاد نيز به آن اطلاق مىشود بحسب علم و معرفتش . ممكن است روح القوة و روح الشهوة و روح المدرج همه روح حيوانى باشد روح الايمان و روح القدس نفس ناطقه باشد بحسب كمالات آن يا چهار روح غير از روح القدس مراتب و درجات نفس باشد و روح القدس خلقى بزرگتر است ممكن است ارتباط روح القدس فرع بر حصول اين حالت قدسى براى نفس باشد پس اطلاق روح القدس به اين حالت نفس باشد و بر اين حالت و آن جوهر قدسى كه ارتباط برايش حاصل مىشود با نفس در اين حالت بگويند چنانچه حكما در باره ارتباط نفس با عقل فعال به خيال خود ميگويند و به همين معنى تأويل ميكنند اكثر آيات و اخبار را باتكاء عقل قاصر و افكار ناموزون خود . امام عليه السّلام ميفرمايد با روح قوت نيرو بر اطاعت خدا ميجويند اين روح مشترك است بين هر دو دسته ولى چون اصحاب يمين اين روح را صرف در اطاعت خدا ميكنند چنين تعبير نموده همين طور است روح شهوت كه موجب ميل بمشتهيات است اصحاب شمال در مشتهيات جسمانى به كار مىبرند و اصحاب يمين در لذتهاى روحانى در روايت ذكرى از اصحاب شمال نشده چون بقرينه آن دو دسته حال آنها معلوم است چون داراى روح القدس و روح ايمان نيستند در آنها سه روح ديگر وجود دارد كه در حيوانات نيز هست چنانچه خداوند در اين آيه ميفرمايد إِنْ هُمْ إِلَّا كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا . بصائر : حسن بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرد كه فرمود در انبياء و اوصياء پنج روح است روح بدن و روح القدس و روح القوة و روح الشهوة و روح الايمان . و در مؤمنين چهار روح است كه روح القدس ندارند ولى داراى روح بدن