مؤلف . با سند ديگرى از حضرت رضا عليه السّلام نقل شد كه فرمود . از علائم فقيه حلم است و سكوت او از پارهء از اخبار استفاده مىشود كه فقه عبارت است از علم ربانى كه در دل ثابت و جايگزين شده و آثارش در اعضا و جوارح آشكار شود . و اينكه در اين حديث فرمود . سكوت درى است از درهاى حكمت بمعنى سكوت سبب حصول و پيدايش علوم ربانى و الهى است چون با سكوت تفكر و انديشيدن تام و كامل مىشود و تفكر صحيح هم موجب فهم و حكمت مىشود و يا اينكه سكوت سبب افاضهء علم از جانب خدا ميگردد . و يا اينكه منظور از سكوت سكوت در خدمت عالم و جدال نكردن با او و گوش دادن به بياناتش كه سبب حصول علم و حكمت است . و يا اينكه مقصود اين باشد كه سكوت شخص دليل و نشانهء دارا بودن علم و حكمت است در او . و اما جمله‌اى كه فرمود . سكوت باعث جلب محبت است . مقصود از محبت محبت داشتن به خدا است و يا اينكه منظور و دوستى خلق است زيرا مهمترين سبب عداوت و دشمنى حرف زدن است از قبيل نزاع و جدال و فحش و غيبت و سخن‌چينى و شوخى . در بعضى از نسخه‌ها بجاى محبت جنة است يعنى سكوت باعث دخول در بهشت است . و نيز جمله‌اى كه در اين حديث است ( سكوت دليل بر هر گونه خير و خوبى است ) يعنى نشانهء بودن خير و خوبيها در شخص سكوت‌كننده است و يا اينكه منظور از اين جمله اين باشد كه سكوت موجب توفيق انسان است بهر خير و كمالى . 66 - كافى . از محمد . . . . . از ابى حمزه كه گفت شنيدم از حضرت باقر عليه السّلام كه ميفرمود . شيعيان ما فرس يعنى گنگ و بىزبان هستند . بيان . خرس جمع اخرس است و منظور اين است كه شيعيان سخن لغو باطل و آنچه را كه نميدانند نميگويند و همچنين در مورد تقيه و احساس خطر براى ائمه عليهم السّلام يا براى جان خودشان يا برادران دينى خود سكوت مىنمايند بنا بر اين خيلى كم حرفند مثل اينكه گنگند . 67 - كافى . با همان اسناد از ابن محبوب از جوانى كه گفت خدمت حضرت صادق عليه السّلام كه به بندهء خود بنام سالم در حالى كه دست مبارك را بر دو لبش نهاده بود فرمود . اى سالم زبانت را حفظ كن تا سالم بمانى و مردم را بر گردن ما مسلط مكن . بيان . منظور از سالم ماندن يعنى اگر سكوت داشته باشى از گناهان زبان و مفاسد سخن سالم ميمانى . و معناى جملهء دوم اين است كه تو با ترك تقيه و سخنانى كه نبايد در آن مورد بگوئى و با افشاء اسرار ما دشمنان را بر ما چيره نگردان . 68 - كافى . از محمد از ابن عيسى از عثمان بن عيسى كه گفت خدمت حضرت موسى بن جعفر جعفر عليهما السّلام بودم كه شخصى به حضرت عرضه داشت مرا وصيتى كن فرمود .