العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
223
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
كه ( مصدر اوغلوا ) متعدى باشد يعنى با روش ملايمت و نرمى مردم را بدين دعوت نمائيد كه با جمله بعدى مناسبتر خواهد شد : در قاموس گفته و غل في الشيء يغل و غولا " يعنى داخل شد و پنهان شد و يا دور شد و رفت و اوغل في البلاد و العلم - يعنى رفت و مبالغه نمود و دور نمود مانند توغل به همين معنا و هر كس كه با عجله و شتاب داخل شد مىگويند موغل و يا جمله قد اوغلت الحاجة احتياج او را مستعجل و شتابزده كرده خلاصه كلمهء ايغال در اين موارد هم لازم استعمال شده و هم متعدى . 4 - كافى . از على بن ابراهيم . . . از حفص بخترى از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود . كارى نكنيد كه عبادت الهى در نظرتان ناپسند جلوه كند . بيان حاصلش اينست كه اگر افراط در مستحبات بنمائى نفس انسان بامر عبادت بىرغبت مىشود . 5 - كافى از محمد بن يحيى . . . از حنان بن سدير كه گفت از حضرت صادق عليه - السّلام شنيدم كه ميفرمود . خداوند متعال وقتى كه بندهاى را دوست داشت و آن بنده عمل اندكى انجام داد خداوند پاداش بيشترى به او خواهد داد و هيچ وقت در نظر لطف خداوند پاداش و اجر زياد در برابر عمل اندك . بزرگ نيست . و اين چيزها در نظر تنگ ما بزرگ و بى مورد جلوه مىكند . بيان در قاموس گفته تعاظمه كه در اين حديث هست يعنى عظم عليه بزرگ شد بر او و در نظر او . در اكثر اخبار اين مطلب به چشم مىخورد كه كوشش در كيفيت و نحوه انجام عمل خيلى بهتر از كوشش در كميت و مقدار عمل است و عمده چيزى كه به عمل ارزش ميدهد كيفيت عمل است كه تا چه اندازه خالص براى خدا باشد . نه مقدار عمل . زيادى و كمى خيلى مطرح نيست و سعى و كوشش در تصحيح عقايد و اخلاق نيك مهمتر است از كوشش در عمل زياد بجا آوردن . 6 - كافى از عده مشايخ . . . از ابى بصير از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود . من در سنين كودكى مشغول طواف بودم كه در آن حال پدر بزرگوار من ( حضرت باقر عليه السّلام ) به من گذر كرد و من هم در عبادت كوشا بودم . پس حضرت مرا نگاه كرد كه از شدت زحمت عرق از من جارى بود . فرمود . اى جعفر اى فرزندم وقتى كه خداوند بندهاى را دوست داشت او را داخل بهشت مينمايد و با عمل اندكى از او راضى خواهد شد . بيان اذا احب عبدا . دوست داشته باشد بنده را . بحسن اعتقاد و حسن اخلاق و مراعات شرايط كه در اعمال بايد منظور شود كه من جمله از آنها تقوى و پرهيزگارى است . 7 - كافى على بن ابراهيم . . . حفص و ديگران از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود من در سنين جوانى در عبادت كوشش فراوانى داشتم . پدرم فرمود . فرزندم دون ما اراك