العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

205

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

ارتباط با ائمه اطهار عليهم السّلام داشته باشيد : و در روايتى از ابن محبوب از ابن سفاتج جمله‌اى هم اضافه دارد و اتقوا اللَّه ربكم در آنچه كه بر شما واجب نموده است تقوى و پرهيزكارى داشته باشيد . بيان : اصبروا . مرحوم طبرسى در مجمع گفته كه در معناى اين آيه نظرهاى گوناگونى هست 1 - يكى از آنها اينست كه مقصود اينكه در دين و ايمان خود صبر و ثبات و استقامت داشته باشيد : و صابروا يعنى در مقابل كفار صبر و مقاومت نمائيد و در راه حق با آن مقابله كنيد كه حاصل معنا چنين مىشود . در انجام اطاعت خدا و در ترك معصيت او صبر داشته باشيد كه صبر در طاعت و صبر از معصيت : و با دشمنان نبرد كنيد و محكم بايستيد . همان طورى كه آنها را در باطل خود با شما ميجنگند و مقاومت ميكنند . شما كه بر حق هستيد در حق خود محكم و ثابت باشيد چون لفظ رباط و مرابطه از باب مفاعله و ميان دو چيز است پس لفظ صابروا يعنى در مقابل صبر آنها شما هم صبر داشته باشيد يعنى از ابزار و تجهيزات جنگى هر چه كه آنها آماده ميكنند شما هم آماده كنيد وجه دوم اينكه اصبروا يعنى در دين خود صبر و شكيبائى داشته و صابروا براى رسيدن به وعده‌هاى الهى صبور باشيد و رابطوا يعنى با دشمنان من و با دشمنان خود مقاومانه پيكار كنيد . وجه سوم اينكه منظور از اصبروا صبر در جهاد و صحنه مبارزه است و گفته شده كه معناى رابط و مراقبت به نمازها و انتظار نمازى پس از انجام نماز قبلى چون مرابطه به اين معنا تا آن روز نبوده است كه اين مطلب از على عليه السّلام روايت شده . و از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله روايت شده كه از آن حضرت سؤال شد كه افضل اعمال چيست ؟ فرمود . وضوى كامل گرفتن است در صبحگاه بسيار سرد و گام برداشتن براى شركت در نماز جماعت و انتظار نمازى پس از نمازى كه رباط و مرابطه اين است . و روايت شده از حضرت باقر ( ع ) كه فرمود معناى آيه شريفه اصبروا در برابر مصائب و صابروا در برابر حملات دشمن مقاومت نمائيد و رابطوا مراقب دشمنان باشيد كه اين معنا نزديك همان معناى اول است كه ذكر شد - گفتار مجمع البيان تمام شد . و جمله ( على الفرائض ) ممكن است علاوه بر اينكه واجبات را مىگيرد شامل ترك محرمات هم باشد و جمله ( صابروا على المصائب ) صيغه مفاعله ( صابروا از باب مفاعله است ) گاهى ممكن است براى مبالغه و مهم بودن عمل استعمال شود چون كارى كه ميان دو نفر باشد و هر يك در جهت مخالفت ديگرى باشد بايد بيشتر مورد اهميت قرار گيرد و در اين مورد كه با صيغهء مفاعله تعبير شده اهميت صبر در برابر مصائب استفاده مىشود و يا اينكه اهميت مطلب از اين نظر باشد كه صبر در برابر مصائب هم در مقابل تمايل نفس مقاومت شده و هم در برابر شيطان : و همچنين جمله رابطوا اين دو احتمال را دارد چون مراد و