العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

220

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

تفسير امام عليه السّلام در بيان معناى اين جمله چنين آمده كه خداوند براى تعليم بندگان فرموده يعنى شما مردم كه مشمول نعمتهاى خدا هستيد بگوئيد اياك نعبد - اى خدائى كه نعمتت را بر ما ارزانى داده‌اى ما با كمال اخلاص و ذلت و خشوع و خضوع بدون رياء و خودنمائى تو را اطاعت و عبادت مينمائيم و اياك نستعين براى اداء اطاعت فقط از تو - يارى ميخواهيم همان طورى كه دستور داده و از اثر يارى تو خود را از محرمات و خواسته‌هاى نامشروع دنيوى دور داشته و پرهيز ميكنيم و بحفظ و نگهدارى تو خود را از شيطان و از انسانهاى گمراه‌كننده و از شر و آزار ستم‌كاران مصون و محفوظ ميداريم . بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ يعنى خودش را و يا قصد و نيتش را تسليم خدا و براى خدا نمايد كه همان خلوص و اخلاص را مىرساند . مرحوم طبرسى گويد معناى آيه چنين است كه هر كس خود را براى خدا خالص گرداند يعنى راه رضا و خشنودى حق را بپيمايد ( قول ابن عباس ) و گفته شده يعنى خود را به تمام معنا آماده اطاعت خدا نمايد و گفته شده يعنى تمام كارهايش را به خدا تفويض و واگذار نمايد و گفته شده يعنى در برابر امر خدا با خضوع و فروتنى تسليم باشد و هو محسن داراى عمل نيك و يا داراى ايمان و يا داراى اخلاص در عمل باشد . فله اجره . . . يعنى پاداش عملش نزد خداوند متعال محفوظ است . و در تفسير امام عليه السّلام در اين آيه بَلى مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ يعنى همان گونه كه ايمان آورندگان برسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بهنگام استماع دلائل و براهين رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله تسليم شدند و هو محسن عمل خود را براى خدا انجام دهد فَلَهُ أَجْرُهُ عِنْدَ رَبِّهِ يعنى پاداش عملش نزد خدا است در روز قضاوت الهى وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ در آن روزى كه در اثر مشاهده عذاب الهى ترس و وحشت كفار را فرا ميگيرد اينان خوف و ترسى ندارند وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ و هنگام مرگ حزن و اندوهى براى آنها نيست چون در آن حال بشارت بهشت به آنها داده مىشود وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ و ما خود را براى خدا خالص نموده و در ايمان و اطاعت خود هيچ گونه شرك آشكار و شرك پنهان و خفى نخواهيم داشت . لِلَّهِ . در آيه وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ اين لفظ دلالت دارد كه قصد قربت در حج و عمره لازم . اين لفظ دلالت دارد كه قصد قربت در حج و عمره لازم و واجب است يعنى اين عمل خالصا لوجه اللَّه باشد . وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ يعنى جانشين را ميفروشد و بذل جان مينمايد ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ به منظور تحصيل رضاى حق سبحان و از اين تعبير استفاده مىشود كه قصد دستيابى برضا و خشنودى خداوند يكى از راه‌هاى قربت و نزديكى به خدا است . محدثين اهل سنت و شيعه روايات زيادى با اسناد فراوان نقل كرده‌اند كه اين آيه در شأن امير المؤمنين عليه السّلام در داستان خوابيدن آن حضرت در بستر پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و بجاى آن حضرت