العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)
186
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)
دوستى و محبت او ندارد متقابلا خدا هم او را دوست داشته و برگزيده و انتخاب مينمايد و او را به خود نزديك ميگرداند البته قرب و نزديكى معنوى و روحانى نه قرب و نزديكى مكانى و جسمانى همان طورى كه در باره بعضى از بندگان پاكش كه اين حالتها را دارد ميفرمايد وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنا لَزُلْفى وَ حُسْنَ مَآبٍ سوره ص 40 و قطعا سليمان نزد ما مقام قرب و نزديكى دارد و بازگشت نيكوئى براى او هست و امير مؤمنان و سرآمد خداشناسان صلوات اللَّه عليه در مناجات خود ميگويد معبودا عبادت و پرستش من از جهت ترس از آتش دوزخ نيست و بانگيزه طمع و دستيابى ببهشت نيست فقط چون تو را سزاوار عبادت و پرستش ميدانم ميپرستم و كسى كه در معرفت و بينش به اين پايه نرسيده و همين مقدار كه ميداند او است آفريدگار جهان و دانا و توانا و مسلط بر عالم خلقت و آفرينش در مقابل اطاعت و بندگى پاداش ميدهد و گنهكاران و متمرّدان را كيفر مىكند و بر مبناى چنين معرفتى عبادتش را به منظور رسيدن بنعمتهاى بهشتى و يا نجات و خلاصى از آتش انجام ميدهد و البته پروردگار مهربان چنين شخصى را در ازاء عبادتش به بهشت برده و از آتش نجات ميدهد مطابق آيات زيادى كه در قرآن فرموده . و در حديث هم آمده است . لكلّ امر مانوى هر كس در عبادتش هر نيت و مقصودى كه داشته باشد به آن خواهد رسيد اعتناء نبايد كرد بگفتار بعضى كه نظرشان . . . اين است كه اگر منظور در عبادت بدست آوردن بهشت باشد و يا نجات از دوزخ چنين عبادتى صحيح نيست و باطل است اينها خيال كردهاند اين گونه هدف با اخلاص منافات دارد چون اخلاص در عبادت اين است كه در عبادت جز ذات مقدس الهى و جلب رضاى او هيچ انگيزهاى نباشد و كسى كه به منظور بهشت و يا دوزخ عملى انجام دهد نظرش جلب نفع شخصى و يا دفع ضرر است نه توجه كامل و خالص بذات اقدس او . و اين حرف درست نيست و از جهت عدم توجه بفلسفه تكاليف و احكام و درجات معرفت مردم است چون اكثر مردم در سطح معمولى ، بلكه در مرتبه نازل از معرفت و شناخت هستند كه اين چنين عبادتى كه هيچ انگيزهاى جز ذات اقدس او نداشته باشند از آنها ساخته نيست زيرا نوع مردم در مرحله معرفت و خداشناسى ذات مقدس او را بعنوان اميد به او داشتن و خوف و ترس از او ميبينند و ميدانند بنا بر اين مردم معمولا توجه بدوزخ داشته و خود را از عقاب و عذاب بر حذر ميدانند بنا بر اين مردم معمولا توجه بدوزخ داشته و خود را از عقاب و عذاب بر حذر ميدارند و تذكر و توجه به بهشت و به خود وعده وصول بآنرا ميدهند . بلكه اشخاصى كه در دل محبت و تمايل به دنيا دارد اصولا اگر كار خيرى انجام دهند نه تنها بانگيزه عشق الهى منهاى بهشت و دوزخ نيست ، بلكه به منظور دستيابى به ثواب و بهشت هم نيست تا چه رسد به اينكه عبادتش فقط به منظور بزرگداشت خدا و تعظيم او و چون سزاوار پرستش و اطاعت و