العلامة المجلسي (مترجم :همدانى)

137

بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى)

فرمود حضرت باقر عليه السّلام فرموده انما هو الاسلام . دين همان اسلام است و ايمان يك درجه فوق او است . تقوى يك درجه فوق ايمان است . يقين يك درجه فوق تقوى است و در ميان مردم هيچ چيز كمتر از يقين تقسيم نشده يونس گويد عرض كردم حقيقت يقين چيست ؟ فرمود توكل و اعتماد به خدا - تسليم در برابر فرمان او - راضى و خشنودى بقضاء و حكم خدا - واگذار كردن كار به خدا عرضه داشتم تفسير و توضيح اينها چگونه است ؟ فرمود اين چنين گفته است حضرت باقر عليه السّلام . بيان انّما هو الاسلام ظاهرا ضمير هو راجع بدين است كه در قرآن هم فرموده إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ چون قدم اول ورود بدين اسلام است و در تفسير يقين كه فرمود توكل و اعتماد بر حق - از قبيل تفسير و تعريف به لوازم و آثار است چون انسان وقتى حالت يقين به خدا و يگانگى و علم و قدرت و حكمت و تقدير و اندازه‌گيرى در خلقت و تدابير امور آفرينش و رافت و مهربانى او برايش حاصل شد البته لازمه اين حالت اينست كه در كارها توكل و اعتماد به او داشته باشد گرچه بحسب وظيفه به طرف اسباب و وسائل بايد برود و باز لازمه‌اش تسليم در برابر فرامين و دستورات خدا و دستورات پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و خلفاء او هر چه فرمان دهند و راضى و خشنود بودن به آنچه مصلحت ميداند از فقر و ثروت آسايش و بلاء و عزت و ذلت و غيره و واگذار نمودن كارهاى خويش در دفع سر دشمنان برونى و درونى به او و بطور كلى تمام كارها را تفويض به او نمودن به نحوى كه در برابر قدرت و اراده او براى خود قدرت و اراده و تدبيرى قائل نباشد و خود را در اين امور مستقل نداند همچنان كه خداوند فرموده وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ اراده و مشيت خود را تابع مشيت خدا ميدانند و اين مقام و مرتبه فنا في اللَّه است كه خود و تمام وجود خود را فانى و مندكّ و مضمحل در خدا مىبيند . و در ذيل اين حديث كه فرمود . حضرت باقر اين چنين فرمود : چون طرف استعداد فهم حقائق اين صفات و لوازم يقين را نداشت حضرت رضا عليه السّلام تفسير و توضيح مفصل اينها را ندارد فقط از لحاظ تاكيد مطلب از جد بزرگوارش حضرت باقر عليه السّلام نقل روايت نمود و گفته شد كه راوى مثل اينكه در نظرش بعيد آمد كه اين مطالب مهم تفسير و تعريف يقين باشد و لذا حضرت پاسخ داد كه باقر العلوم چنين گفته . 5 - كافى . . . بزنطى از حضرت رضا عليه السّلام نقل كرده كه فرمود ايمان يك رتبه بالاتر از اسلام و تقوى يك درجه بالاتر ايمان يقين يك درجه بالاتر از تقوى است و در ميان مردم چيزى كمتر از يقين تقسيم نشده . بيان بعضى از اهل تحقيق گفته كه علم و دانش و عبادت و پرستش دو گوهر گرانبهائى