العلامة المجلسي (مترجم :كمره اى)

70

بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى)

با خردمند نسزد ، 20 - النمل . 4 - در حكايت از هدهد فرموده « فرا گرفتم بر آنچه تو فرا ندارى - الآية - 22 - النمل . 5 - فرموده او « و پرنده‌ها در رسته‌اند و هر كدام نماز و تسبيح خود را دانند : 41 - النور » گفتند يعنى هر پرنده نماز و تسبيح خود را داند . يكى گفته : نزد ابى جعفر باقر عليه السّلام نشسته بودم و به من گفت : ميدانى اين گنجشكها چه گويند ؟ هنگام بر آمدن خورشيد و پس از آن ؟ گفتم : نه ، فرمود : پروردگار خود را تسبيح گويند و خوراك روز خود را خواهند . گويم : در كتابى ديدم كه سالى قحطى شد و بىباران و تابستان بسيار گرم شد و مردم براى استسقاء بيرون شدند و چون درمانده شدند من بكوهى رفتم و ديدم ماده آهوئى بر سر آبگاهى كه پيشتر آب داشت آمد و گويا آبگاه او بوده و چون رسيد و آبى در آن نديد و سخت تشنه بود ايستاد و سر به آسمان جنبانيد و ابرى آمد سراسر و باران بسيارى باريد . و ياوران اين عقيده گفتند چون بدليل بيان كرديم كه اين جانوران به چاره‌جوئيهاى لطيف راه برند چه دور باورى دارد كه گفته شود اينها ميدانند پروردگار و سرپرست و آفريننده دارند ، اين همهء گفتار است در باره عقيده اين گروه و منكران خرد و معرفت آنها دليل آوردند كه اگر خرد داشتند بايد آثارش در آنها روشن باشد ، زيرا خرد بىاثر بيهوده است و بحكيم نسزد و اثر خرد در آنها نباشد براى آنكه از كارهاى زشت خوددارى نكنند ، و ميان زيان و سود خود جدائى نتوانند و بايد دانست كه خردمند نيستند . و مىشود پاسخ داد كه دانش و معرفت را پايه‌هاى بسيار است و بسا نفوس در ماهيت خود از هم جدا باشند و شايد هر نفسى ويژهء درجه‌اى از خرد باشد و بخشى از معرفت ، و اگر مقصود از عقل همه معارف آدمى باشد حق اينست كه