از جوجه‌اش دور كند . 12 - درخت سوراخ كن كمتر به زمين نشيند بلكه بر درخت نشيند و آنجا كه كرم دارد سوراخ كند . 13 - غرنبق ( بغين ضمه دار و نون با فتحه پرنده سفيد دراز گردن آبى يا نر پرنده آبى ) چون دسته جمعى به هوا بالا روند و غبار يا مه و ابر آنها را گيرد و از هم نهان كند با پر آوازى برآرند كه بشنوند و گرد هم باشند و پراكنده نشوند . و چون بخوابند روى يك پا ايستند و سر زير بال نهند جز رهبر آنها كه سر باز باشد و چون كسى را يا آوازى را دريافت بنگ كند تا ديگران بيدار شوند و بگريزند 14 - چون براى شتر مرغ 20 - 30 تخم گرد آمد آنها را سه بخش كند يك بخش را زير خاك كند و يك بخش را در آفتاب نهد و روى يك بخش بخوابد ، و چون جوجه‌هايش درآمدند آنها كه در آفتاب آب شدند بشكند و خوراك آنها كند و چون نيرو گرفتند آنها را كه زير خاكند برآورد و پر از مورچه و مگس و كرم شدند و حشرات و آنان را خوراك جوجه‌ها كند و چون بپايان رسند جوجه‌ها بچريدن و خوراك جستن توانا شدند و ترديد ندارد كه اين خود چاره‌جوئى عجيبى است در پرورش فرزندان . و بايد به همين اندازه در اين باره بس كنيم زيرا همه آنها در كتاب الحيوان گرد آمدند ، و از اينها برآيد كه اين جانوران كارها كنند كه بسيارى مردم هوشمند از آن در مانند ، و اگر خردمند و با فهم نبودند ، هيچ از اين كارها نتوانستند ، اينست دليل عقل و اما از نقل در اثبات عقيده بآياتى تمسّك دارند : 1 - قول خدا تعالى حكايت از سليمان عليه السّلام « ايا مردم بما آموختند زبان پرنده‌ها و دادند از هر چيز و راستى كه اين فضل روشنى است ، 16 - النمل » ، 2 - قول خدا تعالى « تا چون بوادى مورچه‌ها آمدند مورچه‌اى گفت اى مورچه‌ها در لانه‌هاى خود درآئيد ، 18 - النمل » 3 - « و جستجو كرد از پرنده‌ها و گفت چرا هدهد را نبينم » و اين تهديد جز