و اگر دنباله انديشه را بگيرى تا بپايانش رسى تو را ره ننمايد جز بر اينكه آفريننده يك مورچه همان آفريننده نخله خرما است . براى دقت در تفصيل آفرينش هر چيز و راز سر بسته چگونگى آفرينش هر زنده ، نيست انبوه و نازك و نه سنگين و سبك و نه نيرومند و ناتوان جز اينكه در صفت آفرينش برابرند همچنين آسمان و هوا ، بادها و آب ، بنگر بخورشيد و ماه ، گياه و درخت آب و سنگ و رفت و آمد شب و روز و جوشش اين درياها و فزونى اين كوهها و بلندى اين قلّه‌ها ، و پراكندگى زبانها و گفته‌هاى گوناگون واى بر كسى كه مقدّر را نپذيرد و مدبّر را منكر شود ، پندارند همه اينها چون گياه بيابان زارع ندارند و گوناگونى صورشان خود به خود است ، و در دعوى خود دليلى ندارند ، و بر آنچه در دل دارند بررسى نكرده‌اند ، آيا ساختمانى بىسازنده مىشود و جنايتى بىجنايتكار ؟ و اگر خواهى ملخ را بگو كه دو چشم سرخ آفريده دارد و دو حدقه ماهوار چون دو چراغ برايش افروخته شده و گوشى نهان دارد و دهانى ساخته و عيان و حسّى نيرومند و دو نيش كه با آنها ببرد و دو داس كه با آنها گرد آورد كشت‌كاران در كشت خود از آن هراسانند و راندن آنها نتوانند و گر همه فراهم شوند ، تا در رسيدن كشت بر آن درآيد ، و دلخواه خود از آن بردارد با اينكه همه پيكره او به اندازه انگشت باريكى نباشد . مبارك باد خدائى كه در سجده او است هر كه در آسمانها و زمين است خواهى نخواهى و گونه و رو برايش به خاك سايد و توانا و ناتوان فرمانش برد و از ترس و هراس زمامش به او وانهد ، پرنده در فرمان او است ، و پرها و نفسش را شماره كند و پاهاش برتر و خشك وادارد ، خوراكشان را اندازه كرده و اجناس آنها را آماده گرفته . اين كلاغ است و اين عقاب و اين كبوتر و اين هم شتر مرغ ، هر پرنده را