العلامة المجلسي (مترجم :كمره اى)
129
بحار الأنوار (ج54) (آسمان و جهان) (فارسى)
ده و به بخيل تلف بنه ) و فرشتهاى هم آب بر آن پاشد و اگر آن نباشد زمين شعلهور شود « 1 » بيان : بسا كه آب پاشى كنايه از پراكندگى اجزاء آبست در هوا بسبب جويها و درياها و چاهها و جز آن چه اگر اينها نباشند گرما در همه چيز بيشتر اثر كند ، من گويم : سيد داماد در برخى نوشتههايش گفته : گروهى از مفسران نقل كردند كه ابن عباس از امير المؤمنين عليه السّلام در تفسير قول خدا « هر كدام تا مدتى نامبرده روانند » استفاده كرده كه : خورشيد را 180 منزل است در 180 روز كه ميرود و باز ميگردد بهر كدام در روزهائى مانند آنها و روى هم ميشوند يك سال . و علامه مفسّر آنها اعرج نيشابورى گفته است : اگر اين روايت درست باشد شايد مقصود اين باشد كه خورشيد در ايام سال تا دائره نصف النهار ميرود و بر ميگردد يا در فلك خارج مركزش از اوج بحضيض فرو مىشود و از حضيض باوج بالا ميرود زيرا بحسب هر جزئى از اين دائره در هر روزى تعديل مخصوصى دارد بيش يا كم . و ما ميگوئيم اين توجيه تجشّم و تكلف است بلكه مقصود از منازل روزانه خورشيد همان مدارات يوميه او است كه در طول سال هر روزى در جزئى است به حركت مخصوص خود ، زيرا اين مدار در سطح منطقة البروج است كه منطقه معدل النهار را در دو نقطه اعتدال قطع مىكند ، و هر دو جزء شمالى و جنوبيش دورى برابرى دارند از دو نقطه انقلاب ، و دورى هر كدام از يك نقطه اعتدال برابر دورى ديگرى است از آن ، زيرا در مدار يومى يكى هستند ، و خورشيد به حركت مخصوص خود در تابستان برميگردد بمدارات يوميه بهار و زمستان بمدارات يوميه پائيز پس
--> ( 1 ) ممكن است مطابق باشد با آنچه آسمانشناسان امروزه گويند كه در خورشيد بارانهاى سيل آسا و فراوانى مىبارد و برخى رصد داران مدعى شده كه بوسيله ابزار نو خطوط منحنى بر سطوح خورشيد ديده مانند حال باريدنى و وزيدن بادها ( از پاورقى ص 143 ج 2 ) .