تحصيل مىنمايند ، همچنانچه حق تعالى مىفرمايد كه : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ » « 1 » و آن كه تفسير « سكينه » ، در بعضى احاديث به ايمان واقع شده ، « 2 » ظاهراً به اين معنى بوده باشد و اين معنى عبارت است از : كمال و « 3 » قوّت ايمان . و ظاهر احاديث آن است كه ايمان ، قابل شدّت و ضعف بوده باشد و چنان نيست كه كسى كه ايمانش در مرتبهء كمال نباشد ، از ايمان بيرون رود و مؤمن نباشد . و ممكن است كه مراد به سكون يا سكينه ، آرام [ بودن ] و متزلزل نشدن در بابِ امام عصر باشد در حال غيبت ، كه [ بگويد : ] چرا ظهور نمىكند با وجودِ كثرت شيعيان يا در حال ظهور ، مثل زمان امام جعفر صادق عليه السلام كه چرا تقيّه مىكند و خروج نمىكند و خلق را به راه حق ، دعوت نمىنمايد ، چنانچه به خاطر بسيارى از شيعيان مىرسيده و مىرسد . و كمال ايمان ، آن است كه مطلقاً اين معانى [ را ] به خاطر راه ندهند و به يقين دانند كه امام ، داناتر است به ضمايرِ شيعيان و محبّان خود ، در هر زمانى و مىداند كه هر يك تا كجا همراه‌اند و اگر چنانچه دانند كه شرايط ظهور و ازالهء بِدَع و رفع ظلم از روى زمين موجود است ، البته تأخير و تكاهل نخواهند فرمود و گاهى قليلْ تزلزل « 4 » ، هر چند قدرِ ضعيفى از آن باشد ، گاه باشد كه در خاطر مؤمنين كامل ، راه يابد ؛ چه جاى ديگران ، و قدر ضعيف آن ، خلل در ايمان [ وارد ] نمىكند و به قدر قوّت ، ضرر زياد « 5 » مىشود تا آن كه - عياذاً باللَّه - به مرتبهء كفر و بطلان ايمان رسد . و در حديث ، از حضرت امام محمّد باقر - صلوات اللَّه عليه - منقول است كه فرمود كه : مردم بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله مرتد شدند و از دين برگشتند ؛ الّا سه نفر : سلمان و ابو ذر و مقداد . پس راوى سؤال نمود كه : چگونه بود حال عمّار ياسر ؟ فرمود كه : او را ميل و لغزش قليلى عارض شد ، باز ، رجوع به اطمينان نمود . بعد از آن فرمود كه : كسى كه هيچ نوع شك و تزلزلى او را عارض نشد ، مقداد بود . و سلمان را در خاطر خَليد كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام اسم اعظم مىداند . چرا نمىخواند تا جمعى كه از او انحراف نموده ، به زمين فرو روند ؟ و در واقع ، آن‌چنان بود كه اگر

--> ( 1 ) . سورهء حج ، آيهء 11 . ( 2 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 15 ، ح 1 - 5 . ( 3 ) . ب : - « و » . ( 4 ) . ج : « و اين نوع تزلزل » . ( 5 ) . الف : « زياده » .