رِشتن مىبود و بعد از آن مىگفت تا آنچه تابيده بودند ، باز مىكردند ، و او را « خرقاء مكّه » مىگفتند ، و خرقاء ، به معنى زن احمق است . و بعضى گفته‌اند كلام ، بر سبيل تمثيل وارد شده و مراد آن نيست كه زنى چنين ، موجود بوده . و بدان كه احاديث در باب وصيّت و نصّ به امامت امير المؤمنين صلى الله عليه و آله و امر به تمسّك به عروة الوثقاى ولايت اهل بيت عليهم السلام از طُرُق عامّه و خاصّه ، بيرون از مرتبهء حصر و احصاست و اكثر عامّه ، حديث غدير خُم را روايت نموده و صحيح مىدانند ؛ ليكن به جهت تصحيح مذهب خود ، تأويلات فاسده مىنمايند و ابطال تأويلات ايشان ، در كتاب‌هاى امامت ، خصوصاً در كتاب شافى سيّد اجلّ ، سيّد مرتضى - قدّس اللَّه روحه - مذكور است و اين مختصر ، گنجايش تفصيل آنها ندارد . [ حديث غدير ] و بسيارى از اسانيد حديث غدير را ابن طاووس رضى الله عنه در كتاب طرائف ، و محمّد بن شهرآشوب رحمه الله در كتاب مناقب ، از روايات و كتب عامّه روايت كرده‌اند . و از جملهء مشاهير عامّه ، ابن عبد البرّ در كتاب استيعاب گفته كه : بُرَيده و ابو هُرَيره و جابر بن عبد اللَّه و بَراء بن عازِب و زيد بن ارقم ، هر يك از ايشان از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت كرده‌اند كه در روز غدير خُم فرمود كه : « مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ ، فَعَلَىٌّ مَوْلاهُ ، اللَّهُمَّ والِ مَنْ وَالاهُ وَعادِ مَنْ عَادَاهُ ! » . بعد از آن ، گفته كه بعضى از روات زياده بر « كُنْتُ مَوْلاهُ فَعَلِىٌّ مَوْلاهُ » [ را ] روايت نكرده‌اند . « 1 » و احمد حنبل - كه از ائمّهء مخالفين است - ، در مسند خود ، چنانچه صاحب طرائف نقل كرده ، به پانزده طريق ، اين حديث را روايت كرده و ابن مغازلى شافعى ، به دوازده طريق « 2 » و ابن عقده حافظ به صد و پنج طريق ، ابن شيرويه الديلمى و محمّد بن جرير طبرى به هفتاد و پنج طريق و صاحب حلية الأولياء و فردوس الأخبار و ثعلبى و غير ايشان به طرق متعدّده ، روايت كره‌اند . « 3 » و صاحب مشكاة - كه از مشاهير ايشان است - ، از احمد حنبل روايت نموده « 4 » و ابن ابى الحديد ، در شرح نهج البلاغة ، در جزء دوازدهم ، روايت نموده كه : امير المؤمنين عليه السلام در رَحبهء كوفه در ايّام خلافتِ ظاهر ، مردم را به شهادت طلبيد و فرمود كه : هر كس در وقت برگشتن از حجّة الوداع از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله شنيده باشد كه فرمود : « مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ ، فَعَلَىٌّ مَوْلاهُ . اللَّهُمَّ والِ مَنْ

--> ( 1 ) . الاستيعاب ، ج 3 ، ص 1099 . ( 2 ) . المناقب ، ابن مغازلى ، ص 19 و 20 . ( 3 ) . الطرائف ، ص 142 . ( 4 ) . مشكاة المصابيح ، ج 3 ، ص 330 ، ح 6094 .