و در چند حديث ، وارد شده كه : دعا ، سلاح انبيا عليهم السلام و سلاح مؤمنين است ، و شفاست از جميع دردها و مرض‌ها . « 1 » [ شرايط دعا ] و بدان كه دعا كردن ، نه همين خواندن دعاهاست كه لفظى چند بر زبان جارى شود و معانى آنها مطلقاً فهميده نشود يا فهميده شود ؛ امّا دل ، متوجّه فكرهاى ديگر باشد ، و اگرچه مستبعد نيست كه بر محض خواندن دعاها [ يى ] كه از ائمّهء معصومين عليهم السلام منقول است ، ثوابْ مترتّب و به تفضّل الهى ، حاجات برآورده شود ، خصوصاً هر گاه مجملًا دانند كه دعا از براى كدام مطلب است و معانى بعضى را فهمند ، و اگر چه جميع را به تفصيل نفهمند . و « 2 » امّا دعاى كامل كه اخبار ، دلالت بر رفعت مرتبهء « 3 » آن دارد ، دعايى است كه با شرايط و آداب باشد و هر چند اين مقام ، گنجايش تفصيل آنها « 4 » [ را ] چنانچه بايد ، ندارد ؛ ليكن به بعضى از آنها اشاره مىشود . و آن ، چند امر است : اوّل ، اخلاص نيّت و قصد قربت كه ريا و اغراض باطله به آن آميخته نباشد ؛ زيرا كه دعا ، عبادت الهى است - چنانچه مذكور « 5 » شد - و اخلاص ، از شرايط جميع عبادات است . دوم ، حضور قلب و متوجّه شدن به دعا و توسّل تام به جناب اقدس الهى ، چنانچه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : خداى - عزَّ و جلَّ - مستجاب نمىسازد دعايى را كه از دل غافل و فراموشكار ، سر زند . پس هر گاه دعا كنى ، دل خود را متوجّه دعا ساز و بعد از آن ، يقين كن كه مستجاب مىشود . « 6 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود كه : خداى تعالى ، قبول نمىفرمايد دعاى دلى را كه بازى كند . و فرمود كه : هر گاه از براى ميّت دعا كنيد ، پس بايد كه دل شما از آن غافل نباشد ، بلكه سعى كنيد در آن كه دعا براى او از روى توجّه تام بكنيد . « 7 » سوم ، رقّت قلب ، يعنى خالى ساختن دل از سختى و قساوت ، چنانچه كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : خداى تعالى ، مستجاب نمىسازد دعايى را كه از دل

--> ( 1 ) . همان ، ص 468 ، باب ان الدعاء سلاح المومن ، ح 1 تا 7 . ( 2 ) . ج : - « و » . ( 3 ) . الف : - « مرتبهء » . ( 4 ) . ب : - « آنها » . ( 5 ) . ب و ج : « معلوم » . ( 6 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 473 ، ح 1 . ( 7 ) . همان ، ح 2 .