سيد علاء الدين محمد گلستانه
260
منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)
نمودهاند - ، آن است كه به زياده از ثلث مال ، وصيّت كند يا وصيّت كند به آن كه مالى را در معصيت ، صرف كنند . و از بعضى احاديثْ ظاهر مىشود كه وصيّت زياده از ثلث ، با رضاى ورثه جايز است . و كلينى رضى الله عنه در كافى و شيخ طوسى رحمه الله در تهذيب ، از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده [ اند ] كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام حكم فرمود در باب مردى كه بميرد و تمام مال يا اكثر مال را وصيّت كند ، آن كه آن وصيّت را از وجه منكر به وجه معروف برگردانند . و فرمود كه : كسى كه ظلم بر خود كند و در وصيّتِ خود ، مرتكب جنف و وصيّت منكر شود ، او را به معروف ، رد كنند و ميراث [ را ] از براى اهلش بگذارند . و فرمود : كسى كه سهيكِ مال را وصيّت كند ، چيزى نگذاشته و به نهايتْ رسانيده . بعد از آن فرمود كه : اگر من وصيّت كنم به پنجْيكِ مال خود ، پيش من بهتر است از آن كه وصيّت كنم به چهارْيكِ مال خود . « 1 » و در احاديث ديگر ، وارد شده كه : وصيّت به رُبع ، بهتر است از وصيّت به ثلث . « 2 » و از احاديث ديگر « 3 » ، ظاهر مىشود كه جايز است در وصيّت از براى اولاد ، تفاوت قرار دادن و از براى بعضى بيشتر وصيّت نمودن . « 4 » و ابن بابويه رحمه الله در فقيه ، روايت كرده از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه از پدر خود - صلوات اللَّه عليهما - روايت مىفرمود كه : مردى از انصار به خدمت پيغمبر صلى الله عليه و آله آمد و گفت : يا رسول اللَّه ! مىخواهم كه شاهد باشى بر آن كه من ، نخلى را به پسر خود عطا كردهام . فرمود كه : آيا فرزندى به غير از او ندارى ؟ گفت : دارم . فرمود كه : آيا به ايشانْ عطا كردهاى مثل آنچه به اين پسر داده و عطا كردهاى ؟ گفت : نكردهام . فرمود كه : ما جماعت انبيا ، بر جنفْ گواه نمىشويم . « 5 » و اين حديث ، اگرچه صريح در وصيّت نيست ؛ امّا به حَسَب ظاهر ، شامل وصيّت هست و ممكن است كه شاهد نشدن بر چنين امرى ، از خواصّ انبيا عليهم السلام باشد يا آن كه تفاوت قرار دادن در جايى كه جهتى دينى منظور نباشد ، چنانچه بعضى از علما ذكر كردهاند ، مثل آن كه بعضى از اولاد در علم و يا در صلاح ، زيادتى بر بعضى نداشته باشند . و عيّاشى در تفسير [ خود ] ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده از پدر خود كه از
--> ( 1 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 11 ، ح 4 ؛ تهذيب الأحكام ، ج 9 ، ص 192 ، ح 773 . ( 2 ) . تهذيب الأحكام ، ج 9 ، ص 192 ، ح 773 . ( 3 ) . ج : - « ديگر » . ( 4 ) . الكافى ، ج 7 ، ص 9 ، باب الوصية للوارث . ( 5 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 69 ، ح 3349 .