خوب است و نغمهء آواز خوب . « 1 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : هيچ پيغمبرى را خداى تعالى نفرستاده كه خوش‌آواز نباشد . « 2 » و ابن بابويه رحمه الله در فقيه ، روايت كرده كه مردى از حضرت على بن الحسين عليهما السلام سؤال كرد از خريدن كنيزكى « 3 » كه آوازى داشته باشد . فرمود كه : چيست برتو ( يا : باكى نيست ) اگر بخرى او را و بهشت را به ياد تو آورد . « 4 » و اين احاديث نيز هيچ يك ، صريحِ در غنا نيست ؛ زيرا كه آواز خوب ، اعمّ از غناست ، چنانچه مذكور شد . پس صريح در مدّعا نيست و بر تقدير آن كه مدحِ آواز خوب و اخبار به آن كه خداى تعالى ، آواز خوب به انبيا يا غيرِ ايشان داده ، دلالت بر جواز غنا كند يا آن است كه اين احاديث را مطلق خواهند گذاشت و از اينها استدلال بر جواز ، بلكه بر فضل غنا ، اعم از وجوب و استحباب ، خواهند كرد يا احاديث سابقه را مخصّص « 5 » اينها ساخته ، حمل بر غنا در خصوص قرآن خواهند نمود . بنا بر شقّ اول ، مخالف اجماع ، بلكه مخالفِ ضرورت مذهب شيعه خواهد بود و مخالف قرآن ؛ زيرا كه تفسير « قول زور » و « لهو حديث » به غنا ، از اخبار صحيحه و معتبره - كه قبل از اين مذكور شد - ، به ثبوت رسيده . و همچنين ، مخالف جميع احاديثى خواهد بود كه در تحريم غنا وارد شده و حديث چهارم كه ابن بابويه رحمه الله روايت كرده ، مخالف احاديثى خواهد بود كه « 6 » باب كنيزان مغنّيه وارد شده ، چنانچه گذشت . پس اين احاديث را تأويل بايد كرد به غيرِ غنا . و حديث چهارم را ممكن است حمل كردن بر غناى در عروسى ، بنا بر جواز آن - موافق احاديثى كه مذكور شد - و شايد كه شنيدن مولى « 7 » در عروسى ، حكم شنيدن زنان داشته باشد . و ممكن است كه حمل كنند بر آن كه ديدن چنين كنيزى - هر گاه كسى داند كه خوش‌آواز است - ، بهشت را به خاطر مىآورد و اين وجه‌ها ، اگرچه بعيد باشد ، در مقام جمع بين الأخبار ، مفسده

--> ( 1 ) . همان ، ص 615 ، ح 8 . ( 2 ) . همان ، ص 616 ، ح 10 . ( 3 ) . ب و ج : « كنيزى » . ( 4 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 60 ، ح 5097 . ( 5 ) . ب : « مختص » . ( 6 ) . الف : - « تحريم غنا وارد شده و حديث چهارم كه ابن بابويه رحمه الله روايت كرده ، مخالف احاديثى خواهد بود كه » . ( 7 ) . مولى : نوعى شعر عاميانه كه غالباً با نواى نى مىخوانند .