سيد علاء الدين محمد گلستانه
129
منهج اليقين (شرح نامه امام صادق ع به شيعيان) (فارسى)
و در كتاب من لا يحضره الفقيه ، از آن حضرت روايت كرده كه فرمود : مردى كه قَذْف كرده باشد بندهاى را به زِنا و آن بنده ، مسلمان باشد و از او به غير خوبى چيزى ندانيم ، چنين مردى را اگر پيش من آرند ، او را يك تازيانه از حدّى كه به جهت قَذْف آزاد مىزنند ، كمتر خواهم زد . « 1 » و امّا دشنام دادن به نوكر و ملازم ، چنانچه عادت جمعى است كه خداى تعالى ، ايشان را جاهى و مالى عطا كرده ، مثل دشنام به ساير مؤمنين است و اگر حكومت ظاهر با يكى از ائمّهء طاهرين عليهم السلام باشد ، حدّ شرعى بر ايشان اقامت خواهند فرمود . و اين فسق با كمال شناعت ، نهايتِ شيوع ميانهء عوام دارد و اكثر ايشان ، گفتن و شنيدن فحش را از جملهء ستم ظريفى حساب مىنمايند . اميد كه همگى را خداى - عزَّ و جلَّ - به راه راست ، هدايت نمايد ! [ هشتم : رباخوارى ] هشتم از جملهء كبائر ، خوردن رِباست ، يعنى سود . و ربا ، عبارت است از فروختن چيزى به جنس خود از چيزهايى كه به ترازو كِشند يا پيمانه كنند با زيادتىِ يكى از دو چيز ؛ خواه زيادتى حقيقى ، مثل [ آن كه ] يك مَن بدهد و يك مَن و نيم بگيرد ، يا حكمى مثل آن كه همان قدر بگيرد ، امّا شرط نموده باشد كه به جهت او كارى يا خدمتى بكند ، و اين ، رِبا در بيع است . و رِبا در ساير معاوضات ، مثل صلح و غير آن ، محلّ خلاف است . و رِبا در قرض هم مىباشد ؛ يعنى چيزى را به قرض دهند و از همان جنس ، بازيافت نمايند با زيادتى حقيقى يا حكمى ؛ خواه آن جنسى كه به قرض داده ، به كِيل و وزن در آيد ، و خواه در نيايد . و اكثر علما گفتهاند كه رِبا ميانهء پدر و فرزند ، و زن و شوهر ، و آقا و بنده ، و مسلمان و كافر حربى نمىباشد ، به شرط آن كه زياده را مسلمان بگيرد ، نه كافر . [ آيات و روايات در نهى از ربا ] و از جملهء آيات كه در باب ربا وارد شده ، قول الهى است كه فرموده : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ * فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ » ؛ « 2 » يعنى : اى جماعتى كه ايمان آوردهايد ! از خداى تعالى ، حذر كنيد و وا گذاريد آنچه از رِبا پيش مردم مانده باشد ، اگر چنانچه شما اهل ايمانيد . پس اگر چنين نكنيد ، بدانيد يا خبر كنيد به آن كه شما در مقام محاربهء با خدا و رسول
--> ( 1 ) . كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 52 ، ح 5080 . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 278 و 279 .