و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : اگر جماعتى بندگىِ خداى تعالى بكنند و دانند كه شريك ندارد ، و نماز به جاى آورند و زكات دهند و حج كنند و روزهء ماه رمضان بگيرند و بعد از اينها چيزى را كه خداى تعالى يا حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده باشند ، گويند كه : « كاش ، غير از اين فرموده بودند ! » يا اين معنى را در دل خود يابند ، از جملهء مشركين خواهند بود . بعد از آن ، اين آيه را تلاوت فرمود كه : « فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً » ؛ « 1 » يعنى : به خداى تو قسم كه به صفت ايمان ، موصوف نمىشوند تا وقتى كه تو را حاكم سازند در امرى كه در آن ، نزاع داشته باشند در ميانهء خود ، و بعد از آن كه حكم كنى ميانهء ايشان ، از آن حكم ، هيچ نوع دل‌تنگى در نفس خود نيابند و تسليم كنند و راضى شوند به امر تو از روى انقياد و تسليم تام . پس حضرت فرمود كه : بر شما باد به تسليم ! « 2 » و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : مردمان ، مأمورند به شناختن ما و رجوع در احكام به سوى ما و تسليم و انقياد ، مر امر ما را . بعد از آن فرمود كه : اگر روزه بدارند و نماز بگزارند و گواهى دهند كه « لا إلهَ إلَّااللَّه » و در نفس خود قرار دهند كه رجوع به سوى ما نكنند ، به سبب اين ، از جملهء مشركين خواهند بود . « 3 » و دلالت مىكند بر آن كه شرك ، از جملهء كبائر است ، قول الهى كه فرموده : « إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَ مَأْواهُ النَّارُ وَ ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصارٍ » ؛ « 4 » يعنى : به تحقيق كه كسى كه شرك به خداى - عزَّ و جلَّ - مىآورد ، خداى تعالى ، بهشت را البتّه بر او حرام كرده و مسكن او ، آتش جهنّم خواهد بود ؛ و ظالمان را مددكارى نيست . [ ريا ] و از جملهء انواع شرك ، چنانچه از احاديث ظاهر مىشود ، رياست و ريا ، دو قِسم است : يكى آن كه كسى عبادتى را به جا آورد از براى آن كه مردم ببينند و بشنوند و رضاى الهى ، مطلقاً منظور نباشد ؛ و ديگر ، رضاى الهى و ديدن مردم ، هر دو منظور باشد . و محمّد بن يعقوب كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : خداى - عزَّ و جلَّ - مىفرمايد كه : من ، از همه شريكى بهترم . كسى كه ديگرى را در عمل خود با

--> ( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 65 . ( 2 ) . همان ، ص 398 ، ح 6 . ( 3 ) . همان ، ح 5 . ( 4 ) . سورهء مائده ، آيهء 72 .