آن كه مناسب حال سائل يا سامعين ، اقتصار بر آنها باشد يا بنا بر غرضى ديگر كه ايشان به آن عالم‌اند و وعيد به نار و مثل آن ، شامل ذمّ شديد بوده باشد و بنا بر اين ، دايرهء كبيره ، واسع و ميدان عدالت ، تنگ مىشود ؛ و اللَّه ولىّ التوفيق ! و در اين مقام ، آنچه از معاصى به اتّفاق ، كبيره است يا حديثى صريح ، دلالت بر آن مىكنند ، ذكر مىكنيم . إن شاء اللَّه تعالى . [ گناهان كبيره ] [ اول . شرك ] بدان كه اوّل و اكبرِ كبائر - چنانچه از احاديث ظاهر مىشود - ، شرك به خداست « 1 » و شرك ، بنا بر بعضى اخبار ، شامل انواع كفر است و منحصر نيست در شريك قرار دادن از براى خداى تعالى . و ترك نماز ، بى علّتى ، از جملهء شرك است ، چنانچه از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله به طريق متعدّده وارد شده كه : كسى كه تركِ نماز مىكند ، دانسته ، كافر است و از ذمّه خدا و رسول صلى الله عليه و آله برى و بيزار شده . و همچنين ، انكار ضروريات دين ، مثل روزه و زكات و حج و جهاد و غير آنها از جملهء اقسام شرك و كفر است . « 2 » و كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه پرسيدند كه : ادناىِ آنچه آدمى به سبب آن مشرك مىشود ، كدام است ؟ فرمود : كسى كه رأيى ابتداع مىكند و كسى كه موافقتِ او مىكند ، دوست مىدارد و كسى كه مخالفت او مىكند ، دشمن مىدارد ، مشرك است . « 3 » و از آن حضرت ، در جواب همين سؤال روايت كرده كه فرمود : كسى كه هستهء خرمايى را بگويد كه سنگ‌ريزه است يا سنگ‌ريزه را بگويد كه هستهء خرماست و اين معنى را دين قرار دهد ، مشرك است . « 4 » و از اين جا ظاهر مىشود كه جمعى كه بدعتى در دين كنند و طريقه‌اى قرار دهند كه به يك وجهى مخالفت با شرع داشته باشد ، هر چند در چيزهاى سهل باشد و امرى را عبادت دانند كه در شرع عبادت نباشد ، از جملهء مشركان خواهند بود .

--> ( 1 ) . همان ، ص 285 ، ح 24 . ( 2 ) . همان‌جا . ( 3 ) . همان ، ص 397 ، ح 2 . ( 4 ) . همان ، ص 397 ، ح 1 .