ملا خليل بن غازي القزويني

377

صافى در شرح كافى (فارسى)

پرستش او قبول نشود ، بر حالى كه دلش لرزان است . دعا كننده است . شكسته حال است . رو آورنده است بر حال خود . داناست به حال مردمانِ زمانِ خود كه اهل باطل‌اند . ترسان است در سپردنِ سِرّ از اعتمادىترِ همدينان خود كه مبادا از بىوقوفى ، سرّى از ايشان ظاهر شود . پس استوار كرد اللَّه تعالى به سبب اين پرهيزكارى ، اصول دين او را ؛ چه ايمانش به توحيد اللَّه تعالى و عدالتش و رسولش و امام حق و روز قيامت ، درست است . و داد او را در روز قيامت ، ايمنى او از فساد عبادات او به دست راست او ، چنانچه مىآيد در « كِتَابُ فَضْلِ الْقُرْآنِ » در حديث چهارمِ باب دوم كه : « فُيُعْطَى الْأَمْنَ بِيَمِينِهِ وَ الْخُلْدَ بِيَسَارِهِ » و در حديث دوازدهمِ باب اوّل كه : « فَيَقُولُ الْعَزِيزُ الْجَبّارُ : عَبْدِي ابْسُطْ يَمِينَكَ فَيَمْلَؤُهَا مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْجَبَّارِ ، وَ يَمْلأَ شِمالَهُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ » . [ حديث ] ششم اصل : [ عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيى ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ زَيْدٍ ، قَالَ : ] سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام يَقُولُ : « إِنَّ رُوَاةَ الْكِتَابِ كَثِيرٌ ، وَإِنَّ رُعَاتَهُ قَلِيلٌ ، وَكَمْ مِنْ مُسْتَنْصِحٍ لِلْحَدِيثِ مُسْتَغِشٌّ لِلْكِتَابِ ، فَالْعُلَمَاءُ يُحْزِنُهُمْ تَرْكُ الرِّعَايَةِ ، وَالْجُهَّالُ يُحْزِنُهُمْ حِفْظُ الرِّوَايَةِ ، فَرَاعٍ يَرْعى حَيَاتَهُ ، وَرَاعٍ يَرْعى هَلَكَتَهُ ، فَعِنْدَ ذلِكَ اخْتَلَفَ الرَّاعِيَانِ ، وَتَغَايَرَ الْفَرِيقَانِ » . شرح : كَمْ مبتداست . مُستَنصِح به كسر صاد بىنقطه است . مُستَغِشّ ( به كسر غين بانقطه و تشديد شين بانقطه ) مرفوع و خبر مبتداست . العُلماء : جمعى كه دانند كه مطلب اصلى از الفاظ قرآن ، عمل به معانى آنها است . الْإحْزان : به فكر انداختن چيزى كسى را ، به معنىِ عمده نمودن آن چيز در نظر آن كس . در « كِتَابُ الرَّوْضَةِ » در « رِسَالَةُ أَبِيجَعْفَرٍ عليه السلام إِلى سَعْدٍ الْخَيْرِ » چنين است : « وَ الجُهَّالُ يُعْجِبُهُمْ حِفْظُهُمْ لِلرِّوَايَةِ وَ العُلَمَاءُ يُحْزنُهُمْ تَرْكُهُمْ لِلرِّعَايَةِ » و معنى آن ، ظاهر است . يعنى : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام مىگفت كه : به درستى كه راويان قرآن بسيارند و به درستى كه تابعان قرآن كم‌اند . و بسا خالصْ شمرندهء حديث ، غير خالص مىشمرد قرآن را ؛ چه آن حديث ، مخالف محكمات قرآن است . پس به فكر مىاندازد