الشيخ البهائي العاملي (مترجم: على بن طيفور بسطامى)
158
منهاج النجاح في ترجمة مفتاح الفلاح (فارسى)
باشد كه كوكب ديگر را نباشد كه از آنجا طالع مىشود و نمودار مىگردد . « إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا » يعنى : به تحقيق كه ما بياراستيم آسمان نزديكتر را ، يعنى آنكه به شما اقرب است . و على هذا التقدير دنيا مأخوذ خواهد بود از « دنا يدنو » به معنى « قرب يقرب » . « بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ » اضافهء زينة به كواكب اضافهء بيانى است ؛ و بنا بر قرأت « زينة » به تنوين « الكواكب » بدل از « زينة » خواهد بود ، يعنى : به زينتى كه آن كواكب است ، يا به كواكب . و امّا در جواب آنچه مشهور است كه جميع ثوابت در فلك هشتماند ، و كلّ واحد از سبعهء سيّاره در يكى از افلاك سبعه عليحده مركوزاند ، و در فلك دنيا به جز قمر مركوز نيست پس زينت آن به كواكب چون تواند بود ، و حال آنكه ثوابت در فلك هشتم ثابتاند ؟ اين مىتوان گفت كه : برين مطلب برهان ثابت نشده است كه در واقع چنين است بلكه محض احتمال است چنان كه بر وجود فلك هشتم و نهم برهان قائم نشده است . و ايضا ممكن است كه در فلك قمر كواكب واقع باشند كه هيچ كدام از آنها در ممرّ سيّارات و در ممرّ ثوابت مرصوده نبوده باشند ؛ و بر امتناع اين احتمال نيز دليل ثابت نشده است . مترجم گويد : « ببايد دانست كه قيد كواكب در غير ممرّ سيّارات و ثوابت به واسطهء اخراج كسف آنهاست مر احد النّصفين را ، چه اگر كواكب مذكور در احد ممرّين باشند هر آينه مىبايست كه كسف احد نصفين كنند و حال آنكه ارصاد شاهد است بر خلاف آن . و قيد ثوابت به مرصوده به جهت اخراج احتمال كسف آنهاست مر ثوابت غير مرصوده را چنانچه بر ارباب علم هيئت و اصحاب اين فن بلند مرتبت مخفى نيست - و اللَّه أعلم بحقايق الأشياء » . و مىتوان گفت : بر تقديرى كه ثابت بوده باشد كه جميع ثوابت در فلك هشتماند و فلك قمر به غير از قمر مشتمل بر ديگر ستارگان نباشد چرا نشايد كه تزيين آسمان دنيا به اعتبار رؤيت بوده باشد ، چه سيّارگان جملگى به حسب ظاهر