و فرمود : حضرت امير المؤمنين عليه السّلام عقل ولادتيست ( يعنى عقل فطريست در وجود آدمى بالقوه و بالفعل پيدا مىشود بتعلّم علم ) و علم فائده دهنده است ؛ و همنشينى با علما نمودن سبب زيادتى عقل ميگردد . و مرويست ( از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام ) كه جبرئيل بر حضرت آدم ابو البشر عليه السّلام نازل شد و گفت : مأمورم تو را مخير گردانم بين سه چيز كه يكى از آنها را اختيار كنى ، فرمود : چيست آنها ؟ گفت : عقل ، حيا ، و ايمان ، آن حضرت فرمود : اختيار كردم عقل را ، پس جبرئيل بحيا و ايمان گفت : شما برويد ، گفتند : بما أمر شده كه از عقل مفارقت و دورى نكنيم ( كه هر كجا عقل هست حيا و ايمان هم هست ) . چنين گويد مصنف ( ديلمى ) كه براى هر چيزى منشأ و سرچشمه - ايست و سرچشمهء ادب عقلست كه خداوند قرار داده آن را ( در بندگانش ) كه او را بشناسند ، و اصل و پايه دينست ، و براى سلطنت و دنيا دارى ستون است ، و آلتى است براى سلامتى از مهلكات ، و بسبب عقل است كه خداى تعالى واجب فرموده بر بندگان تكليف را ، و الفت انداخته بين مردم با اينكه اختلاف رأى و نظر و غرض و مقصد با يك ديگر دارند ، و خداوند عقل را در كسى وديعه و امانت ننهاده مگر آنكه خواسته است كه او را با آن در يكى از روزها ( در دنيا از گناه و در آخرت از عذاب ) رهائى دهد ، و عقل راستگوترين مشاور ، نصيحت‌كننده‌ترين دوستها ، بهترين هم نشينها ، و نيكوترين ياور انسان است ، و بهترين چيزى كه به انسان عطا شده عقلست و بدترين چيزى كه انسان گرفتار آن است جهل و نادانيست ، چه بسيار نيكو گفته شاعر :