دين خداشناسى و يقين بتوحيد و عقل قامع است ، گفتند عقل قامع چيست فرمود : دورى از معاصى و حريص بر طاعت او بودن و شكر احسان و انعام او نمودنست . و از علامت خداشناسى شدّت خوفست از او ، و خداوند علما را بداشتن اين صفت مدح فرموده : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ « 1 » چون كه ميشناسند او را حق شناختن ( آنچنان كه وظيفه بندگان غير معصوم است ) و هميشه خدا را شاهد و ناظر اعمال خود ميدانند كما قال : وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ « 2 » ، و علت آنكه علما بيشتر از مردم از خدا ميترسند آنست كه چون به خدا نزديكتراند و معرفتشان به او بيشتر است ، زيرا هر چه معرفت بنده‌اى به خدا بيشتر شد بيشتر ميترسد از او مانند اعوان ( و درباريان ) سلطان چون بسلطان نزديكتراند بيش از مردم از او ميترسند ، لذاست كه خداشناس واقعى هميشه مؤدّبست نسبت به خدا و از او ترسانست . و اما جاهل باللَّه بسبب جهلش از اين حالات بدور است ، و جاهل باللَّه اگر هنگام معصيت معتقد باشد كه خدا او را مىبيند فقط جاهل است زيرا خدا را أهون الناظرين محسوب كرده ، و اگر معتقد نباشد كافر است ، على اىّ حال هر دو قسم خطر بزرگيست براى او و گناه بزرگى را مرتكب مىشود . و علامت ديگر خداشناس حقيقى آنست كه اجتناب مىكند از علائق دنيوى و خود را فارغ البال مينمايد از هموم دنيا و هميشه به ياد آخرت است ، و تأسف نميخورد بر آنچه كه از دنياى او فوت شده و ليكن متأسف مىشود از آن دقيقه‌اى كه به ياد خدا نبوده ، زيرا ما سوى اللَّه را بديدهء

--> ( 1 ) . 28 - فاطر ( 2 ) . 5 - الحديد