فنا و زوال مينگرد و ميداند هر چيزى غير از خدا فانى و زايل‌شونده است چنان كه ميفرمايد حق سبحانه : كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ « 1 » هر چيزى جز ذات مقدس الهى هالك و نابودشونده است . و خداشناس از دنيا خارج نميشود مگر آنكه از كمى گريه‌اش بر گناهان و كوتاهيش بر ثناى پروردگار بسيار متأثر و متأسف است ، و براى هر چيزى ثمره‌ايست و ثمرهء معرفت خوف از هيبت و سطوت خداست و انس به او پيدا كردن است ، و براى هر چيزى عقوبتى است و عقوبت خداشناس از سستى او است بذكر خدا و غفلت او است از تفكر ( براى آخرت ) ، و از علامت معرفت : محبّت بخداست و هر گاه محبّت خداشناس به خدا بسيار شد و به حد كمال رسيد بسبب خدا ميشنود و بسبب خدا مىبيند و بسبب خدا راه ميرود و سخن ميگويد و كارها را انجام ميدهد . و رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله ميفرمود : هر گاه دوست بدارد خداوند بنده‌اى را بجبرئيل و ملائكه‌ها فرمايد فلان بنده را من دوست ميدارم شما هم او را دوست بداريد و او را در زمين محبوب القلوب مردم نمايد ، و محبت خداوند به بنده آنست كه نعمت را بر او وسيع ميگرداند در دنيا و ثابت قدم مينمايد او را در آخرت ، و اما انعام او بكفار و گناهكاران ابتلاى ايشانست و استدراج است براى آنها « 2 » چنان كه ميفرمايد : سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ * « 3 » و : وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً « 4 » آنان كه به راه كفر

--> ( 1 ) . 88 - القصص ( 2 ) . گذشت معنى استدراج در ص 98 ( 3 ) . 181 - الاعراف ( 4 ) . 177 - آل عمران .