ابن فهد الحلي (مترجم: غفارى ساروى)
37
عدة الداعي ونجاح الساعي (آيين بندگى و نيايش) (فارسى)
در حق دوست و محبوبش را مستجاب نكند . و عدهاى نيز گفتهاند : منظور دعايى است كه داراى شرايط نباشد . اما هيچ يك از اين سخنان درست نيست ، زيرا ابتداى كلام امام صادق - عليه السّلام - كه فرمود : « ما قومى فصيح و خوش سخن هستيم » اشاره به رعايت كردن قواعد ادبى است ، چون مراعات نمودن اين قواعد ، از شرايط فصاحت است . سخن حق آن است كه منظور اين دو روايت يك چيز نيست ، بلكه هر يك معناى خاصى دارند . اما روايت اول كه فرمود : « دعاى غلط به سوى خداوند متعال بالا نمىرود » ، يعنى ذات اقدس الهى ، مطابق ظاهر لفظ غلط جزاء نمىدهد و اجابت نمىكند بلكه مطابق مقصود گوينده ، پاداش عطا مىنمايد . براى اين تفسير دو دليل داريم : دليل اوّل اينكه : افرادى ، زيارت امام معصوم - عليه السّلام - را اين گونه قرائت مىكنند : « اشهد انّك قتلت و ظلمت و غصبت ( به صورت فعل معلوم ) » . يعنى : « نعوذ باللَّه شهادت مىدهم كه تو كشتى و ظلم كردى و غصب نمودى ! ! » . و حال آنكه صحيح اين است كه بگويد : « اشهد انّك قتلت و ظلمت و غصبت ( به صورت فعل مجهول ) » . يعنى : « شهادت مىدهم كه تو كشته شدى و مظلوم بودى و حقّت غصب گرديد » . اگر بخواهيم همين ظاهر لفظ را نظر كنيم و به موجب آن ، حكم نماييم ، بايد بگوئيم كه اين فرد كافر شده و حال آنكه احدى اين چنين حكم نمىكند . بنا بر اين ، پاداش دعا مطابق ظاهر لفظ نمىباشد ، بلكه مطابق مقصود گوينده خواهد بود . دليل دوم اينكه : اگر كسى سخن زشتى به ديگرى بگويد به طورى كه اين سخن در عرف و زبان ديگران ، دلالت بر نسبت نارواى جنسى كند ، اما در عرف و زبان گوينده ، چنين نباشد ، در اينجا هيچ فقيهى نمىگويد كه بايد بر گوينده