ابن فهد الحلي (مترجم: نائيجى نورى)

72

عدة الداعي ونجاح الساعي (آداب راز ونياز به درگاه بى نياز) (فارسى)

شخص بايد هر دو را داشته باشد ، ولى دانش به سه دليل به تقديم سزاوارتر است : يكم به خاطر شرافتش دوم چون كه دانش ريشه عمل است ، سوم زيرا حضرت فرمود علم رهبر عمل است و عمل تابع آن مىباشد . [ چرا عمل تابع علم است ] و علّت اينكه علم متبوع است و بايد مقدم شود دو چيز است : يكم : آنكه معبودت را بشناسى سپس او را عبادت كنى و چگونه كسى را كه نمىشناسى عبادت مىكنى ؟ و اين مورد از ادله عقليه استفاده مىشود . دوّم : بايد بدانى كه عباداتى كه در شرع واجب شده كدام است و چگونه بايد آنها را انجام داد تا آنكه عبادات در غير محلش واقع نشود يا اينكه در شرط عبادت اخلال شود و عبادت قبول نگردد و اين مطلب از ادلهء نقلى استفاده مىشود . از دانشمندى پرسيدند آيا علم بهتر است يا عمل گفت : علم از آن نادان است و عمل از آن دانا و فهميدى كه شخص دانشمند در صورتى كه عمل نكند از علمش در آخرت بهرور نمىشود بنا بر اين دانش هباء منثورا ، بلكه و بال گردن او مىگردد مگر سخن پيامبر ( ص ) را نشنيدى كه فرمود : دوزخيان از بوى بد دانشمند بىعمل متأذى مىگردند و بيشترين پشيمانى و حسرت از آن دانشمندى است كه ديگرى را به سوى خدا خوانده و او اجابت كرد و خداى از آن شخص قبول فرمود و خداى تعالى را فرمان برد و داخل بهشت گرديد ولى دانشمند دعوت‌كننده بسوى خدا را به دليل بىعملى و تبعيّت از هواى نفسانى وارد جهنم كرد . و هشام بن سعيد روايت كرد : از امام صادق ابا عبد اللَّه عليه السلام شنيدم كه مىفرمود : فَكُبْكِبُوا فِيها هُمْ وَ الْغاوُونَ « 1 » ايشان ( كفار ) و گمراهان به روى هم در آتش نگونسار شوند و حضرت عليه السلام فرمود : « غاوون » و گمراهان مقصود كسانى هستند كه حقيقت را شناختند و بر خلاف آن رفتار كردند و فرمود : بيشترين عذاب از آن دانشمندى است كه از كردار خويش بهره‌اى نمىبرد و فرمود : اگر عمل نمىكنيد هر چه خواهيد بياموزيد چون كه فايده‌اى ندارد زيرا خداى تعالى بهره‌اى بابت علم به شما نمىدهد مگر آنكه بدان عمل كنيد زيرا همت دانشمندان در رعايت ( و عمل ) است و همت سفها در روايت مىباشد .

--> ( 1 ) . 26 / شعرا ، 94 .