[ آياتى كه در مدح علم وارد شده است ] بدان كه دانش مورد ستايش چنان كه ديدى در كتاب و سنت مورد ستايش قرار گرفته است و نظير اين آيه كه فرمود : شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ : « 1 » خداى و ملائكه و دانشمندان شهادت مىدهند كه جز او معبودى نيست . و مثل گفتار حق سبحان : هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 2 » آيا آنهايى كه مىدانند . با آنهايى كه نمىدانند يكسانند . و گفتار امام صادق عليه السلام : وقتى كه روز قيامت برسد خدا مردم را در يك جا جمع مىكند ترازوها گذاشته مىشود و خونهاى شهدا با قلم دانشمندان سنجيده مىشود و قلم دانشمندان سنگينتر از خون شهيدان خواهد بود . بعضى از دانشمندان گفتند : علت اين برترى آن است كه خون شهيد بعد از مرگش مورد استفاده قرار نمىگيرد ولى قلم دانشمند بعد از مرگش نيز مورد استفاده قرار مىگيرد . و نظير اين گفتار ، گفتار پيامبر ( ص ) است ( 17 ) فرمود : وقتى مؤمن بميرد و ورقى از دانش بر جاى بگذارد آن ورق ساتر بين او و آتش خواهد شد و خداى تعالى به هر كلمهء آن شهرى هفت بار وسيعتر از دنيا به او خواهد داد مقصود از اين علم ، استحضار مسايل و تقرير مباحث و ادله نيست بلكه علمى است كه در خوف بندهء خدا بيفزايد و در كار آخرت به نشاطش آورد و درس دورى از دنيا به او دهد . حضرت امام كاظم عليه السلام فرمود : شايسته‌ترين دانش براى تو دانشى است كه بدون آن عمل درست نمىشود و لازمترين علم علمى است كه از علم به آن سؤال خواهى شد و واجب‌ترين دانش آن دانش است كه تو را به صلاح قلب راهنمايى مىكند و فساد آن را به تو نشان مىدهد و ستوده‌ترين علم به لحاظ عاقبت علمى است كه در عمل كنونى تو بيافزايد پس به علمى كه جهل آن به تو ضرر مىزند مشغول نباش ! و غافل از دانشى مباش كه ترك آن در نادانى تو بيافزايد . اكنون به آياتى كه در مدح علم وارد شده نگاه كن اوصافى كه ما براى علما ذكر كرديم در آن آيات مىيابى خداى تعالى فرمود : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ « 3 » تنها بندگان دانشمند خدا ، از خداى مىهراسند ( 18 ) و فرمود : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ « 4 » آيا كسى كه در اوقات شبانه در حال سجده و ايستاده دعا مىكند در حالى كه از آخرت مىهراسد و به

--> ( 1 ) . 3 / آل عمران / 18 . ( 2 ) . 39 / زمر / 9 . ( 3 ) . 35 / فاطر ، 28 . ( 4 ) . 39 / زمر ، 9 .