امت‌هاى پيشين اين وقت داده نشده يعنى وقت عشا . و در روايتى ، آن وقت يك ششم اول از نصف دوم شب معرفى شده است و رواياتى كه در ترغيب و ارزش كسى كه نماز شب بخواند در حالى كه مردم در خوابند ، و كسى كه ذاكر است در حالى كه مردم غافلند آمده است همين روايت آخرى را تاييد مىكند . شكى نيست كه در آن هنگام مردم در خوابند ولى در نيمه اول شب مردم در همان حالت روز هستند و در پايان شب چه بسا مردم براى كسب و كار و سفرهايشان بيرون مىروند بنا بر اين جان شب همان وقت غفلت مردم است كه دل براى عبادت آمادگى دارد ، علاوه آنكه اين هنگام با جهاد با نفس و دورى از رختخواب و جدايى جايگاه نرم و خلوت با مالك عباد و سلطان دين و معاد توأم است . و مقصود از دل شب همين است و همين مضمون روايت عمر بن اذينه است گفت از ابا عبد اللَّه عليه السلام - شنيدم كه مىفرمود : و در شب ساعتى است كه هيچ عبد مؤمنى نيست كه اتفاقا در آن ساعت نماز بگزارد و از خداى درخواست كند جز آنكه خداى اجابت كند عرضه داشتم اصلحك اللَّه : اين ساعت كدام وقت از شب است فرمود : وقتى نيمه شب گذشت و يك ششم از اول نيمه دوم شب آمد . و اما در مورد يك سوم آخر شب رواياتى متواتر داريم . پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود : وقتى آخر شب شود خداى سبحان مىفرمايد آيا دعاكننده‌اى هست كه جوابش دهم ؟ و آيا خواهنده‌اى هست كه خواسته‌اش را به او دهم ؟ آيا استغفاركننده‌اى هست كه او را ببخشم ؟ آيا تايبى هست كه توبه وى را قبول كنم ؟ ابراهيم بن ابى محمود گفت به امام رضا عرضه داشتم نظر شما در مورد حديثى كه عامّه از رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله نقل مىكنند چيست كه پيامبر فرمود خداى تعالى در هر شب به آسمان دنيا مىآيد ؟ آن حضرت در جوابم فرمود ؟ خداى لعنت كند كسانى را كه سخنان را از معنايش بدر مىبرند به خدا قسم رسول خدا ( ص ) اين گونه نفرمود ، بلكه فرمود : خداى تبارك و تعالى در ثلث آخر هر شب و در شب جمعه از اول شب فرشته‌اى را از آسمان به دنيا مىفرستد و به او امر مىكند كه ندا كند پس او فرياد مىكند آيا سائلى هست كه خواسته‌اش را بدهم ؟ آيا تايبى هست كه توبه‌اش را قبول كنم ؟ آيا استغفاركننده‌اى هست كه او را بيامرزم ؟ اى خواهان ! خير بيا و اى خواهان شرّ سخن كوتاه كن ! پس پيوسته به آن ، ندا مىكند تا آنكه فجر طلوع كند و در آن