و « تنقلبوا على أعقابكم » را ترجمه كرده به : « بر مىگرديد به پاشنه‌هاى خويش » . « 1 » و گاهى براى رعايت ترجمهء همهء الفاظ و حروف ، جملات چنان كش‌دار است كه تا پايان احاديث ، گويى تمامى ندارد . اين ترجمه ، در عين صفت ياد شده ، گاهى هم ترجمهء آزاد است و از لفظى بودن فاصله گرفته و حاصل معنا قلمى شده است . 3 . شرح و تفسير احاديث ، شامل همهء آنها نمىشود ، و بيشتر احاديث مشكل و پيچيده را در بر مىگيرد . گاهى اين شرح‌ها با ترجمه آميخته ، و گاهى هم تفكيك شده هستند . شرح حديث‌ها هم يك نواخت انجام نگرفته ، گاهى در توضيح يك روايت ، به ذيل روايت ديگرى ارجاع شده ، و گاهى هم حتى به كتابى كه در شرح حديث است ارجاع گرديده است . براى نمونه ، در شرح حديث 275 ، از كتاب خود تعبير مرآت الرائى ياد كره كه تفسير حديث را در آن آورده است . شرح حديث‌ها مربوط به ذكر بسيارى از جاىها ، مكان‌ها ، اشخاص گم نام ، مفاهيم غير رايج و ناشناخته ، اصطلاحات حديثى ، باورهاى اعتقادى كه چندان وضوح و روشنى ندارد ، رخدادهاى تاريخى ، وقايع پر اهميت ناظر به باورهاى عقيدتى ، و . . . هستند . در اين شرح‌ها ، مترجم ، غالباً شرح خود را نوشته و گاهى هم از ديگران استفاده كرده است . او در شرح لغات ، گاهى وجوه معنايى آنها را نوشته و گاهى آنها را ريشه‌يابى كرده و احتمال ريشه‌هاى لغت‌ها را بازگو كرده است . 4 . همهء افزوده‌هاى مترجم بر ترجمهء كتاب ، شامل شرح و توضيح‌هاى مربوط به بحث‌هاى ياد شده نيستند ، و گاهى ، اين توضيح‌ها در آغاز ابواب و به مناسبت ورود به بحثى مناقشه برانگيز و يا اصطلاحى غريب است ، و گاهى در پايان آنها و براى جمع‌بندى است ، و گاهى هم در ميانهء احاديث و كشف حقيقت معنا و هويدا ساختن منظور ، قلمى شده‌اند . 5 . مترجم ، براى رعايت ترجمهء الفاظ و به جهت وفادارى به متن حديث ، گاهى در ترجمه ، نوشته را چنان پيچانده كه روشنى لازم را از دست داده ، و ساختار جملهء

--> ( 1 ) . حديث 648