مقام تولّى و تبرّاى معصوم شهوت و غضب معصوم در نفسِ نفيسِ مخلص او ابتدا به صورت اراده و كراهت جلوه مىكند و از حالت شهوت و غضب بيرون مىآيد ، به گونه‌اى كه چيزى كه از آن مىماند فقط اراده و كراهت است ؛ سپس با رياضت و تلاش و عبادت و مجاهدت چنان آن را دگرگون مىكند كه به صورت تولّى و تبرّى جلوه مىنمايد . تولىّ و تبرّى صورت تكامل يافتهء همان شهوت و غضب و اراده و كراهت است . انسان معصوم و كامل ، مراحل جذب و دفع ، شهوت و غضب ، محبت و عداوت و اراده و كراهت را طى كرده و به مقام تولّى و تبرّى كه رقيق‌ترين ، كامل‌ترين و باارزش‌ترين مرحله است ، دست يافته ؛ به عبارت ديگر ، تولّى و تبرّى رقيق‌ترين مرحلهء اراده و كراهت ، لطيف‌ترين مرحلهء محبت و عداوت ، صاف‌ترين مرتبهء شهوت و غضب و پاك‌ترين مرحلهء جذب و دفع است . كسى كه به مقام تولّى و تبرّى رسيده شيطان را با همهء وجود ، دشمن‌ترين دشمن شخصيت درونى و برونى خود حس مىكند و به اين خاطر او را به سخت‌ترين وجه ممكن سركوب مىكند و بر همهء دشمنان فايق مىآيد و اهل تولّاى حق مىشود چنان كه حق متولّى اوست : « إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ » « 1 » . يقيناً سرپرست و يار من خدايى است كه قرآن را نازل كرده و او همواره شايستگان را سرپرستى و يارى مىكند .

--> ( 1 ) - اعراف ( 7 ) : 196 .