وارد نشده صلاحيّت امر به معروف و نهى از منكر ندارد . اوّل بايد به نصيحت خود برخاست ، ابتدا بايد ظاهر و باطن خود را اصلاح كرد ، سپس قيام به اين دو وظيفهء واجب نمود كه آلودگان و ناپاكان نمىتوانند آن چنان كه بايد در ديگران اثر مثبت بگذارند ، گرچه مىتوانند براى اهل دل عبرت و پند باشند ، چنان كه نقل است به لقمان حكيم آن انسان بيدار و آزاده گفتند : ادب از كه آموختى ؟ گفت : از بى ادبان كه ديدم كردار و رفتارشان مورد نفرت مردم بود ، من از همان كردار و رفتار دورى گزيدم ! اصلاح نفس مسئلهء صلاح و سداد و اصلاح نفس و آراستگى درون از ابتداى حيات مورد توجه بيداران راه حق بود ، آنان با تكيه بر معارف الهى راه رسيدن به معراج آدميت و انسانيت را تزكيهء نفس مىدانستند . نفس اگر اصلاح نشود ، آدمى را به تمام گناهان و معاصى سوق داده و تبديل به درى خواهد شد كه به روى جهنم باز مىشود . اگر نفس را رها كنيم و به تصفيه و تزكيهء آن برنخيزيم ، به مانند تنور جهنم از چيزى سير نخواهد شد و فرياد هَلْ مِنْ مزيدش خاموش نخواهد گشت . [ يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ] « 1 » . [ ياد كن ] روزى را كه به دوزخ مىگوييم : آيا پر شدى ؟ مىگويد : آيا زيادتر از اين هم هست ؟ آرى ، اگر نفس اصلاح نشود و در مدار تصفيه و تزكيه قرار نگيرد ، به مانند جهنم

--> ( 1 ) - ق ( 50 ) : 30 .