و اين حديث را شيخ بزرگوار ، امين اسلام و مورد اعتماد ناقلان حديث ، محمد بن يعقوب كلينى روايت نموده و آن حديثى است كه همگان بر درستى آن اتفاق و هم‌آهنگى دارند . پس هم چنان كه روح اعظم ، چه از جهت علم و چه عين فراگيرنده تمام ممكنات است همچنين اين انسان ، كامل و خليفه و جانشين خداوند در آسمان‌ها و زمين همين‌گونه است . اما اشتمال و فراگيرى روح اعظم مر ممكنات را از جهت علم ، آن است كه قبلًا گفته شد كه او قلم حق‌تعالى و صورت دهندهء حقايق ، به نحوى مقدس و بر تراز كثرت و تفصيل و نويسندهء كلمات اسرار و رازهاى الهى بر لوح‌ها و صفحات قَدَرى است ؛ زيرا لوح محفوظ و آنچه در اوست از او صادر و ظاهر گرديده و هم نزد او حاضر و آماده است و او آنچه كه در آن است مطالعه مىنمايد ، همانند مطالعه عقل افكارى را كه از او پيدا شده و سپس در لوح نفس و بعد از آن در صفحهء خيال و حسّ نقش مىبندد ، هم‌چنين است حكم ديگر مشاعر كلى و مدارك فلكى و لوح‌هاى قدرى با آنچه در آن‌ها از نوشته‌هاى مثالى و نفوس جزئى خيالى كه در نفوس نقش‌پذير آسمانى حاصل است ، لذا صورت‌هاى زمينى كه بر لوح‌هاى هيولانى نقش بسته‌اند نيز همين‌گونه‌اند ؛ زيرا همگى به اجازهء پروردگار از او صادر و ظاهر گرديده‌اند ، در نزد او حاضر و آماده و او به نور پروردگار خويش ، آن نورى كه آسمان‌ها و زمين بدان روشن و نورانى است ، آن‌ها را مشاهده مىنمايد و همچنين هر يك از جواهر عقلى و نفسى و صورت‌هاى حسى آسمانى و انوار ماه و خورشيد ، چشمانى بينا و درك‌هايى تابان و آيينه‌هاى رخشانند كه بدان‌ها اشيا ادراك و به آنچه در آسمان و زمين است ، انسانى رسيده و كامياب مىگردد . اما اشتمال و فراگيرى روح اعظم مر اشيا را عينى از آن جهت است كه ذات روح