بزرگ امنيت آن را از هر سو به وسيلهء مقررات خاصش تأمين كرده ، در ميان آداب الهى از مهم‌ترين آداب و در ميان مراسم از باعظمت‌ترين مراسم است . البته مسلمانان از لحظهء انعكاس نور حق در دل‌هاشان و از همان هنگامى كه زبانشان به كلمهء توحيد و اقرار به معارف بازگرديده با طرق مختلفى كه حضرت او معين فرموده ، از قبيل نماز ، روزه ، جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر ، تعاون ، احسان ، تقوى ، عدل و داد ، محبت و همبستگى و . . . به سوى او آهنگ كرده و براى او به پا خاسته‌اند و بر گرد مركز اين حقايق گرديده‌اند و در هر مقامى نوعى حج بجاى آورده‌اند ولى مسئلهء حج بالخصوص در ماه ذى الحجه در سرزمين مكه و كنار خانهء خدا ، امتيازات مخصوصى دارد كه ديگر احكام الهى آن را ندارند . چه نيكوست كه در جنب اين عمل عظيم ، مكلف با بيدارى دل از ابتدا تا انتهاى مراسم را توجه كند و آنگونه كه شايستهء يك مهمان خداست قدم در وادى اجراى مناسك بگذارد ، شايد شكوه معنوى حج ديدهء باطنش را باز كرده ، بتواند عمق مسائل را بيابد و انقلابى در روح و عقلش ايجاد شده از بند ظاهر رهيده به فضاى بىكران عالم معنى قدم گذارد و با شاهباز انديشه به سوى محبوب به پرواز آيد . حج و جهاد ، رهبانيت در اسلام مرحله نظر انداختن به اسرار و رموز و حقايق حج از دشوارترين مسائل اين موضوع است . اگر انسان بخواهد ملكوت واقعيت‌ها را بيابد و با آن ها متحد شود ، در صورتى ميسر است كه از بند شهوات غلط و اوهام و خيالات و اعتبارات و نفسانيات شيطانى آزاد شود و در امورى مادى به ضرورت و به اندازهء شأن خود اكتفا كند و در تمام حركات و سكنات سعيش بر اين باشد كه براى جلب رضاى دوست قدم بردارد .