اتحادى بىسابقه ، قدرتى فوق قدرت‌ها ، دانشى آميخته با تربيت الهى ، بينشى به وسعت وجود انسان و جهان ، عقلى رشيد ، روشى استوار ، طرحى جامع ، برنامه‌هايى عالى در تمام شؤون زندگى شدند و تمام اين سرمايه‌هاى كلان و سودبخش را از گنجى چون قرآن بدست آوردند ؛ امروز هم همان قرآن در بين مسلمانان است و هزاران منبع مادى در دست اينان است ، پس چرا اين‌گونه ذليل بيگانگان هستند ؟ آيا عامل اين ذلت دورى از قرآن نيست ؟ عظمت حج و ثواب آن حج سير و حركتى است كه اگر انسان به واقعيت انجام دهد ، او را از آلودگى باطن و خطاى ظاهر پاك مىكند . آرى ، انسان به هنگام اداى مناسك اين سفر معنوى ، از غفلت گذشتهء خود پشيمان مىشود و آيندهء روشنى را در برابر ديدهء قلب براى خويشتن مىبيند . با انجام اين چنين حج ، انسان حاضر نخواهد شد روى از حق برگرداند و از حركت در راه الهى باز ايستد ، عنايت و لطف و رحمت حق به چنين زائرى حتمى است . امام عارفان در آخرين ساعات عمر خود چنين وصيت مىكند : خدا را خدا را بر شما باد به مسئلهء حج ، تا زنده‌ايد خانهء حق را خالى نگذاريد كه اگر خلوت بگذاريد ، با عذاب حق روبرو مىشويد و از عنايت خداوند محروم گشته شخصيت شما متلاشى خواهد شد « 1 » . ابان بن عثمان از مردى حديث مىكند كه مىگفت :

--> ( 1 ) - نهج البلاغة : نامهء 47 ؛ بحار الأنوار : 75 / 99 ، باب 18 ، حديث 2 .