به امام باقر عليه السلام عرضه داشتم : چرا حج را حج مىگويند ؟ فرمود : فلان كس حج گزارد يعنى رستگار شد « 1 » . آرى ، كسى كه از نظر ظاهر به زيارت خانه و از نظر باطن به زيارت صاحب‌خانه مشرف شود ، به رستگارى رسيده ، كدام برنامه براى انسان در تمام طول زندگيش از اين مسئله عظيم‌تر است كه پروردگار بزرگ عالم اجازهء ورود به حريم قدسش را به او بدهد و دلش را مهبط انوار خود كند و قلبش را هم چون آيينه صفا و جلا بدهد ، در حدى كه از عمق قلب چشمهء عشق بجوشد و انسان اين ذرهء بىمقدار ، در مدار بىنهايت در بىنهايت موفق به طواف گردد و دست گدايى به دامن غناى او زند . پيامبر بزرگ اسلام صلى الله عليه و آله فرمود : كسى كه بميرد و قدرت بر حج داشته ، ولى بجاى نياورده به مرگ يهودى يا نصرانى مرده « 2 » . امام صادق عليه السلام فرمود : آن كس كه به خاطر فلاكت ، يا نداشتن قدرت جسمانى ، يا مانع شدن ستمگر ، نتوانست حج كند معذور و در غير اين صورت به هنگام مرگ يا يهودى يا نصرانى از دنيا خواهد رفت « 3 » . شيخ طوسى در كتاب باعظمت « تهذيب » در حديث صحيحى از امام صادق عليه السلام روايت كرده كه :

--> ( 1 ) - علل الشرايع : 2 / 411 ، باب 148 ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة : 11 / 103 ، باب 38 ، حديث 14356 ؛ بحار الأنوار : 96 / 2 ، باب 1 ، حديث 1 . ( 2 ) - محجة البيضاء : 2 / 145 ، كتاب أسرار الحج . ( 3 ) - الكافى : 2 / 268 ، باب من سوف الحج وهو مستطيع ، حديث 1 ؛ من لا يحضره الفقيه : 2 / 448 ، باب تسويف الحج ، حديث 2935 ؛ وسائل الشيعة : 11 / 29 ، باب 7 ، حديث 14162 ؛ محجة البيضاء : 2 / 145 ، كتاب اسرار الحج .