ذات و صفات او به كس نماند و هيچ كس هيچ نكند الا او بيند و داند . [ اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ] « 1 » . عقل را به كنه معرفت او راه نيست و بازمانده و نادان است و عشق نيز در شناخت جمال و جلال او حيران است ، هر كه او وى را برگزيد و خواست او را دانست و آن را كه نخواست دائماً شيفته و سرگردان است و اگر چه اين سرّيست كه بس پنهان است ، اين رمز منظوم در اشارهء معرفت او دليل و بيان است . عشقم كه در دو كون مكانم پديد نيست * عنقاى مغربم كه نشانم پديد نيست زابرو و غمزه هر دو جهان صيد كرده‌ام * منگر بدان كه تير و كمانم پديد نيست « 2 » درجات علم بايد كه محقق بداند كه اين است ، اعتقاد درست كه بنده را علم توحيد و يگانگى پروردگار خود حاصل شود و اين علم را سه درجه است : علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين . علم اليقين آن است كه بنده را به قوت ايمان و طهارتى كه دل وى را حاصل بود از شك و شبهت برهاند و به رؤيت آلاء و نعماء و آيات بينات و علاماتى كه همه دليل است بر وجود خداى عزوجل ، برساند . و اما عين اليقين و حق اليقين درجهء انبيا و اولياست ، هرگاه كه شخص در شرايط طريقت و ترك ما سوى اللّه درست آيد ، راه آن بر وى بگشايند و ذوق آن بيابد و به تدريج به تحقيق آن رسد .

--> ( 1 ) - فصلت ( 54 ) : 40 . هر چه مىخواهيد انجام دهيد ، بىترديد او به آنچه انجام مىدهيد ، بيناست . ( 2 ) - فخرالدين عراقى .