شيخ حسين انصاريان

46

عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى)

11 - نيّت ، روح و جان عمل است و عمل به منزلهء بدن براى اين روح است ، خير و شر بدن كه عمل است تابع خير و شر نيّت است ، چنانچه شرافت و خباثت بدن تابع شرافت و خباثت روح است ؛ به اين اعتبار ، نيّت مؤمن از عملش بهتر و نيّت كافر از عملش بدتر است . 12 - نيّت و قصد مؤمن در مرحلهء اوّل خدا و سپس عمل است و عمل وسيله‌اى است كه مؤمن را به مقصد مىرساند ، پس نيّت و قصد خير از عمل بهتر است و نيّت كافر در مرحلهء اوّل غير خدا و سپس عمل است و با عمل به قصدش مىرسد ، پس قصد شر از عمل شر بدتر است . علامهء مجلسى رحمه الله آن مرد بزرگى كه در زنده كردن آثار اهل بيت عليهم السلام بىنمونه بوده ، پس از نقل اين دوازده احتمال - كه در توضيح روايت گذشته آمده - مىگويد : بعضى از اين احتمالات را اگر به دقت بنگريم ، مىبينيم كه بازگشت به بعض ديگر دارد و سبب اين همه نظر در جنب اين روايت به خاطر عدم تحقيق افراد در حقيقت نيّت است . آنچه كه به نظرم پسنديده مىرسد اين است كه تصحيح نيّت از شوائب و خالص كردن آن ، از سخت‌ترين و پررنج‌ترين اعمال است ، سلامت نيّت تابع حالتى است كه نفس به آن متصف است و كمال اعمال و قبولى و برترى آن منوط به آن حالت است و تصحيح نيّت ميسر نيست مگر به اخراج حبّ دنيا و افتخار به آن و عزيز شمردن خود به آن از قلب ، آن هم به رياضت‌هاى سنگين و تفكرات صحيحه و كوشش‌هاى زياد امكان دارد و گرنه شستشوى قلب از اين امور كار ساده‌اى نيست . قلب ، فرمانده و حاكم وجود است و هرچه بر او استيلا داشته باشد ، ساير جوارح از وضع او پيروى مىكنند ، بلكه حصارى است كه هر محبتى به آن چيره شود ، ساير اعضا و جوارح انسان آن محبت را به وسيلهء حركاتشان به خرج