شيخ حسين انصاريان
130
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى)
نيز از نظر اين گروه ، همان مزد و اجرى است كه در جهان ديگر به صورت يك سلسله كالاهاى مادى پرداخت مىشود . و اما اين كه هر كارفرما كه مزدى مىدهد ، به خاطر بهرهاى است كه از كار كارگر مىبرد و كارفرماى ملك و ملكوت چه بهرهاى مىتواند از كار بندهء ضعيف ناتوان خود ببرد و هم اين كه فرضاً اجر و مزد از جانب آن كارفرماى بزرگ به صورت تفضّل و بخشش انجام گيرد ، پس چرا اين تفضّل بدون صرف مقدارى انرژى كار به او داده مىشود ، مسألهاى است كه براى چنين عابدهايى هرگز مطرح نيست . از نظر اينگونه افراد ، تار و پود عبادت ، همين اعمال بدنى و حركات محسوس ظاهرى است كه به وسيلهء زبان و ساير اعضاى بدن صورت مىگيرد . اين يك نوع تلقى است از عبادت كه البته عاميانه و جاهلانه است و به تعبير بوعلى سينا در نمط نهم اشارات ، خدانشناسانه است و تنها از مردم عامى و قاصر پذيرفته است . تلقى ديگر از عبادت ، تلقى عارفانه است ؛ بر حسب اين تلقى مسئلهء كارگر و كارفرما و مزد به شكلى كه ميان كارگر و كارفرما متداول است ، مطرح نيست و نمىتواند مطرح باشد ؛ برحسب اين تلقى عبادت نردبان قرب است ، معراج انسان است ، تعالى روان است ، پرواز روح است به سوى كانون نامرئى هستى ، پرورش استعدادهاى روحى و ورزش نيروهاى ملكوتى انسانى است ، پيروزى روح بر بدن است ، عالىترين عكس العمل سپاسگزارانهء انسان است از پديد آورندهء خلقت ، اظهار شيفتگى و عشق انسان است به كمال مطلق و جميل على الاطلاق و بالاخره سلوك و سير الى اللّه است . بر حسب اين تلقى ، عبادت پيكرى دارد و روحى ، ظاهرى دارد و معنايى ، آنچه به وسيلهء زبان و ساير اعضاى بدن انجام مىشود پيكره و قالب و ظاهر عبادت