آفات قلب چهار چيز يافتيم كه آن آفت مجتهدان است و فتنهء دل‌هاى عابدان و بلاى نفوس ايشان و چهار چيز ديگر در مقابل آن كه نظام متعبّدان است و صلاح دل‌ها و قوام كار ايشان است . آفات چهارگانه : طول امل ، حسد ، استعجال ، كبر . و مناقب چهارگانه : كوتاهى امل ، تأنّى در كار و نصيب خلق و تواضع و خشوع . اين است اصولى كه در صلاح قلوب و فساد آن مؤثّر است ، بايد كه تحصيل اين مناقب كند و از اين آفات بپرهيزد ، تا بر مقصود ظفر يابد . آفت اوّل : آرزوهاى طولانى امّا طول امل آن است كه از همه خيرى بازمىدارد و همه شرّ و فتنه‌اى مىانگيزاند و درد بىدرمان است كه خلق را در انواع بلاها مىاندازد . و بدان كه چون امل دراز در پيش گرفتى ، چهار چيز از آن پديد آيد : يكى : ترك طاعت و كاهلى در عبادت . با خود گويى : پس از اين بكنم ، فردا ، ساعتى ديگر ، روزگار در پيش است ، فوت نخواهد شد و راست گفت داود طايى : مَنْ خافَ الْوَعيدَ قَرُبَ عَلَيْهِ البَعيدُ ، وَمَنْ طالَ امَلُهُ ساءَ عَمَلُهُ . هركس از عذاب حق بترسد ، به مقام قرب نزديك شده و هركس دچار درازى آرزو گردد بد عمل شود . اوحدى مراغه‌اى چنين سروده « 1 » :

--> ( 1 ) - شعر از مؤلف به متن غزالى اضافه شده است .